7 σπουδαίοι Μικρασιάτες λογοτέχνες

Αυτόν τον μήνα συμπληρώνονται 100 χρόνια από την Μικρασιατική καταστροφή.100 χρόνια από τον Σεπτέμβρη του 1922, όταν και εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες σφαγιάσθηκαν και πάνω από 1,5 εκατομμύριο ξεριζώθηκαν. Και ενώ αυτή η γενιά πλέον έχει χαθεί, η μνήμη παραμένει…

Το παρόν άρθρο είναι αφιερωμένο σε Μικρασιάτες πεζογράφους που άφησαν το στίγμα τους στη λογοτεχνία με το έργο τους.

1. Ηλίας Βενέζης

Ιδιαίτερα γνωστός για τα μυθιστορήματα του, “Το νούμερο 31328” και “Γαλήνη”, ο Ηλίας Βενέζης ήταν Έλληνας λογοτέχνης, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Γεννήθηκε στο Αϊβαλί το 1904. Έζησε με την οικογένειά του στη Μυτιλήνη και στις Κυδωνίες, μέχρι το 1922, οπόταν και η οικογένειά του εγκατέλειψε οριστικά πλέον τη Μικρά Ασία, ο ίδιος όμως δεν πρόλαβε να επιβιβαστεί στο πλοίο. Αιχμαλωτίστηκε και εστάλη, μαζί με άλλους 3.000 Αϊβαλιώτες, στα Τάγματα Εργασίας για 14 μήνες σε ηλικία 18 ετών. Οι εμπειρίες του από τα εργατικά τάγματα περιέχονται στο πρώτο μυθιστόρημά του, Το Νούμερο 31328. Ο Βενέζης ήταν ένας από τους μόλις 23 συμπατριώτες του που τελικά επιβίωσαν.

Στη διάρκεια της πολύχρονης παρουσίας του στα γράμματα, ασχολήθηκε με όλες σχεδόν τις μορφές γραπτού λόγου. Δημοσίευσε και εξέδωσε μυθιστορήματα, διηγήματα, μελέτες, χρονογραφήματα, βιογραφίες, οδοιπορικά, ταξιδιωτικές εντυπώσεις και έγραψε και το θεατρικό έργο «Μπλοκ C».

2. Στρατής Δούκας

Γεννήθηκε στα Μοσχονήσια το 1895. Ο Στρατής Δούκας εργάστηκε και έδρασε ως πεζογράφος, ως δημοσιογράφος, ως ζωγράφος και ως τεχνοκρίτης. Πολέμησε στη Μακεδονία και τη Μικρασία και τραυματίστηκε.

Ένα από τα πλέον αξιόλογα έργα του είναι η “Ιστορία ενός αιχμαλώτου”. Το βιβλίο αμέσως με τη δημοσίευσή του, απέσπασε εγκωμιαστικές κριτικές για τις αρετές που το διακρίνουν —τόσο σε επίπεδο περιεχομένου, όσο και μορφής— και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για πολλούς μεταγενέστερους συγγραφείς. Η υπόθεση του έργου αναφέρεται στην αιχμαλωσία, τις περιπέτειες και την τελική διάσωση ενός Έλληνα στρατιώτη, ο οποίος κατά την καταστροφή της Σμύρνης συνελήφθη και οδηγήθηκε στο εσωτερικό της Τουρκίας. Όπως είχε ομολογήσει ο συγγραφέας, τα γεγονότα του βιβλίου, τα είχε πληροφορηθεί ο ίδιος από κάποιον πρόσφυγα σ’ ένα χωριό της Πιερίας, γι’ αυτό και η αφήγηση τελειώνει με το όνομα του αληθινού πρωταγωνιστή και αφηγητή, του Νικόλα Κοζάκογλου.

3. Φώτης Κόντογλου

Μικρασιάτης λογοτέχνης, ζωγράφος και αγιογράφος, από τα επίλεκτα μέλη της γενιάς του ’30, που αναζήτησε την ελληνικότητά της μέσα από την επιστροφή στις ρίζες. Ο Φώτης Κόντογλου από μικρή ηλικία καταπιάστηκε με τις τέχνες και ταξίδεψε σε χώρες του εξωτερικού, όπου και έγινε γνωστός για το ταλέντο του στη ζωγραφική.

Μετά από χρόνια ταξιδιών, επέστρεψε στην πατρίδα του, το Αϊβαλί, το 1919. Το 1921 στρατεύεται και μετέχει στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Μετά την κατάρρευση του μετώπου και την επακολουθήσασα Έξοδο του ελληνικού στοιχείου της Μικράς Ασίας, φθάνει πρόσφυγας στη Λέσβο και στη συνέχεια στην Αθήνα.

Όσον αφορά το έργο του στη ζωγραφική, οι πίνακες του, που έχουν εκτεθεί σε μεγάλες εκθέσεις του εσωτερικού και του εξωτερικού, βρίσκονται σήμερα σε μουσεία, πινακοθήκες και ιδιωτικές συλλογές. Παράλληλα, ο Κόντογλου υπήρξε προικισμένος συγγραφέας, υπέρμαχος της Ορθοδοξίας και της ελληνικής παράδοσης, λάτρης της ελληνικής φύσης και μέγας Θαλασσογράφος. Αυτά τα θέματα πραγματεύεται στα βιβλία του και σε πάνω από τρεις χιλιάδες άρθρα του, δημοσιευμένα σε εφημερίδες και περιοδικά.

4. Διδώ Σωτηρίου

Η Διδώ Σωτηρίου ήταν μυθιστοριογράφος και δημοσιογράφος. Γεννήθηκε στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας, κόρη του Ευάγγελου Παππά και της Μαριάνθης Παπαδοπούλου. Το 1919 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά της στη Σμύρνη και μετά την καταστροφή του 1922 κατέφυγαν στην Ελλάδα. 

Το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο “Οι νεκροί περιμένουν” κυκλοφόρησε το 1959 . Τα έργα της έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, ενώ η λογοτεχνία της διακρίνεται για τον ρεαλισμό, την απλότητα, τη δραματική αφήγηση καθώς και τον αδρό δημοτικό λόγο της. Το μυθιστόρημά της “Ματωμένα χώματα” έχει κυκλοφορήσει σε περισσότερα από 400.000 αντίτυπα. 

5. Κοσμάς Πολίτης

Ο Κοσμάς Πολίτης (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Παρασκευά Ταβελούδη) γεννήθηκε στην Αθήνα, γιος του εμπόρου Λεωνίδα Ταβελούδη από τη Λέσβο και της Καλλιόπης το γένος Χατζημάρκου από το Αϊβαλί. Το 1922 εγκατέλειψε την πατρίδα του και εγκαταστάθηκε αρχικά στο Παρίσι.

Η πρώτη εμφάνιση του Κοσμά Πολίτη στο χώρο της λογοτεχνίας έγινε σε ηλικία 42 ετών με την έκδοση του “Λεμονοδάσους” (1930), που γίνεται δεκτό με ενθουσιασμό από τον κόσμο των γραμμάτων, ενώ ο ίδιος δήλωνε “ερασιτέχνης συγγραφέας”. Το τελευταίο εξολοκλήρου σωζόμενο έργο του “Στου Χατζηφράγκου” έχει ως αφορμή τα παιδικά χρόνια του συγγραφέα στη Σμύρνη και κατά κάποιο τρόπο συνοψίζει το σύνολο της δημιουργίας του.

6. Τάσος Αθανασιάδης

Ο Τάσος Αθανασιάδης γεννήθηκε το 1913 στο Σαλιχλί της Μικράς Ασίας, που αποτέλεσε και τον καμβά για το μυθιστόρημά του «Τα παιδιά της Νιόβης». Μετά την καταστροφή του 1922 μαζί με τη μητέρα του Ανθή Παναγιωτοπούλου και τις τρεις μεγαλύτερες αδερφές του εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα.

Ασχολήθηκε με τη Νομική, την συγγραφή και την ακαδημαϊκή καριέρα. Ξεχωρίζουν τα μυθιστορήματα του: «Πανθέοι», «Φρουροί της Αχαΐας», «Τελευταίοι Εγγονοί», «Τα παιδιά της Νιόβης».

7. Όλγα Βατίδου

Η Όλγα Βατίδου γεννήθηκε στη Σμύρνη. Αποφοίτησε από το Ομήρειο Παρθεναγωγείο και μετά τη μικρασιατική καταστροφή εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε με δημοσιεύσεις σε περιοδικά της Σμύρνης το 1921. Ποιήματα και κείμενά της δημοσίευσε σε ημερήσια και περιοδικά έντυπα της Αθήνας και του εξωτερικού, όπως τα: Νέα Εστία, Παναθήναια (Νέα Υόρκη), Ελικών (Νέα Υόρκη), Προσφυγικός Κόσμος, Νέα Σμύρνη, Κρίκος (Λονδίνο), Μορφές (Θεσσαλονίκη), Ηπειρωτική Εστία (Ιωάννινα) και το 1934 εξέδωσε την πρώτη ποιητική συλλογή της, με τίτλο “Η ζωή στο τραγούδι”.


Τάσος Αθανασιάδης – Ένας ποιητής κρυμμένος στην πεζογραφία του

http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2712/Neoelliniki-Logotechnia_G-Lykeiou-AnthrSp_html-empl/index_2_03.html

https://www.metaixmio.gr/el/author/%CF%86%CF%89%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%BF%CE%B3%CE%BB%CE%BF%CF%85

http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=461&t=441

One thought on “7 σπουδαίοι Μικρασιάτες λογοτέχνες

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *