«Το Πράσινο Βιβλίο»: ένα ταξίδι στην καρδιά του φυλετικού ρατσισμού

Η ταινία «Το Πράσινο Βιβλίο» που απέσπασε το Όσκαρ καλύτερης ταινίας 2019 και έγινε πρόσφατα διαθέσιμη και στο ελληνικό EΡΤFLIX είναι η πρότασή μας για αυτή την βδομάδα και το αντικείμενο του σημερινού μας αφιερώματος. Πρωτοδημοσιευμένο το 1936 από τον Νεοϋορκέζο ταχυδρόμο και μετέπειτα εκδότη Βίκτορ Χιούγκο Γκριν, το «Πράσινο Βιβλίο», ή το «Πράσινο Βιβλίο του Νέγρου Αυτοκινητιστή» όπως ήταν ο πλήρης τίτλος του, υπήρξε η βίβλος του Μαύρου ταξιδιώτη στις ΗΠΑ για τριάντα χρόνια. Ένας ετήσια ανανεούμενος οδηγός ακριβείας για τα ξενοδοχεία, τα φαγάδικα, τα καταστήματα και τα βενζινάδικα στα οποία μπορούσε ανενόχλητος να σταθμεύσει ο έγχρωμος επαγγελματίας –καλλιτέχνες, αθλητές και πλασιέ κατά κανόνα- σε εποχές βάναυσου φυλετικού διαχωρισμού.

Continue reading “«Το Πράσινο Βιβλίο»: ένα ταξίδι στην καρδιά του φυλετικού ρατσισμού”

“Οι Υπηρέτριες” (The Help), μια ταινία για τον φυλετικό ρατσισμό στις ΗΠΑ των ’60

Αποτέλεσμα εικόνας για οι υπηρετριες the help

Αμερικανικός Νότος, 1962. Η 22χρονη Σκίτερ επιστρέφει από το κολέγιο, αποφασισμένη να γίνει συγγραφέας, παρά τις αντιδράσεις της μητέρας της, που προτιμά να τη δει παντρεμένη. Σύντομα θα πάρει μια απόφαση, που θα αναστατώσει όχι μόνο τις ζωές των δικών της ανθρώπων, αλλά και ολόκληρη την κωμόπολη Τζάκσον: να πάρει συνεντεύξεις από τις έγχρωμες γυναίκες που αφιέρωσαν τη ζωή τους στη φροντίδα εύπορων οικογενειών της περιοχής…

Οι Υπηρέτριες (The Help) είναι μια ταινία που έκανε την έκπληξη στην Αμερική μιας και απέφερε άκρως ικανοποιητικές εισπράξεις για δραματική ταινία. Η ιστορία είναι βασισμένη σε βιβλίο, συγκεκριμένα το μυθιστόρημα του 2009 “The Help” της Αμερικανίδας Kathryn Stockett που βρέθηκε για πολύ καιρό στη πρώτη θέση της λίστας των τίτλων-φαινομένων της New York Times. Το βιβλίο αφηγείται πραγματικές ιστορίες απάνθρωπης εκμετάλλευσης αφρο-αμερικανίδων γυναικών σε σπίτια πλούσιων λευκών στις αρχές του 1960. Η δε ταινία, ενώ είναι απλή θεματικά, χειρίζεται ένα δύσκολο θέμα, την κοινωνική αναταραχή στην “παραμυθένια” Αμερική των 60s.

'Οι υπηρέτριες'! Το φιλμ για τις ρίζες του φυλετικού ρατσισμού στις ΗΠΑ πίσω στη δεκαετία του '60

Στο Jackson του Mississipi, λοιπόν, παρακολουθούμε τη ζωή των λευκών ευκατάστατων κυριών και των μαύρων υπηρετριών τους. Τα φαινόμενα ρατσισμού, τα κομπλεξικά σύνδρομα και η υποκρισία δίνουν και παίρνουν, μιας και τους εμπιστεύονται την φροντίδα των λευκών παιδιών τους ενώ την ίδια στιγμή απαγορεύεται να χρησιμοποιούν την ίδια τουαλέτα γιατί είναι μαύρες και…κουβαλάνε αρρώστιες (!) και στην πρώτη ευκαιρία θα της κατηγορήσουν εύκολα για κλέφτρες.

ΥΠΗΡΕΤΡΙΕΣ

Η Eugenia “Skeeter” Phelan (Emma Stone) διαφέρει απ’ τις υπόλοιπες κοπέλες της ηλικίας της και την κυριλέ κοινωνία, την ενδιαφέρει να ακολουθήσει καριέρα συγγραφέως και όχι να βρει έναν άντρα να μεγαλοπιαστεί, να κάνει παιδιά, να ζει σε σπιταρόνα και να αποτελεί μέλος της ‘καλής’ κοινωνίας. Συν τοις άλλοις έχει μέσα της ζεστή καρδιά, αφού την έχει σημαδέψει η ανατροφή απ΄την δική της μαύρη νταντά και η ‘ξαφνική’ της αποχώρηση.

Αποτέλεσμα εικόνας για οι υπηρετριες the help

Τρέφει λοιπόν μια ιδιαίτερη συμπάθεια στις μαύρες υπηρέτριες και εμπνεόμενη απ’τη ζωή τους και αυτά που εκστομίζουν μπροστά οι αφεντικίνες τους, αποφασίζει να τις πιέσει λίγο και να γράψει ένα βιβλίο που να διηγείται τις ιστορίες τους. Σύντομα, λοιπόν, αρχίζει να συγκεντρώνει υλικό με θέμα τις γυναίκες-υπηρέτριες που μεγάλωσαν τις κόρες των πλουσίων της περιοχής. Οι έρευνές της όμως θα την οδηγήσουν σε κάποια σκοτεινά μονοπάτια που, για το καλό της πόλης, θα ήταν καλό να μείνουν απάτητα και ανεξερεύνητα. Ωστόσο, η Έιμπελιν, υπηρέτρια της καλύτερης φίλης της Σκίτερ, έχει ήδη αρχίσει να μιλά, και αυτά που λέει δεν μπορούν πια να αποσιωπηθούν…

'Οι υπηρέτριες'! Το φιλμ για τις ρίζες του φυλετικού ρατσισμού στις ΗΠΑ πίσω στη δεκαετία του '60

Η Σκίτερ, την οποία υποδύεται η Emma Stone, που μεγάλωσε και η ίδια στα χέρια μιας Αφροαμερικανής, θέλησε να πει την ιστορία των “υπηρετριών”, προκαλώντας σάλο στην τοπική κοινωνία, αλλά και σε ολόκληρη την Αμερική.

ΥΠΗΡΕΤΡΙΕΣ

Η αφήγηση στην ομώνυμη ταινία είναι καθαρά λογοτεχνική, καθώς μια συγγραφέας χρησιμεύει ως καταλύτης για την εξομολόγηση των μαύρων γυναικών που αναγκάστηκαν να δουλέψουν ως πολυτελείς σκλάβες για να μεγαλώσουν τα παιδιά λευκών και κυρίως ανεύθυνων, μητέρων, κάτω από συνθήκες τόσο περιοριστικές, που δεν απείχαν και πολύ από την πραγματική δουλεία. Το «λευκό» μάτι διευκολύνει τον θεατή να μπει στη θέση του προοδευτικού που κατανοεί την ιστορία της άλλης πλευράς.

ΥΠΗΡΕΤΡΙΕΣ

Η ταινία του σκηνοθέτη Τέιλορ, που είναι παιδικός φίλος της συγγραφέως, επικεντρώνεται στο μικρόκοσμο της ματαιόδοξης κοκέτας του Νότου, με αποκορύφωμα τον εκδικητικό παλιοχαρακτήρα που ενσαρκώνει η Μπράις Ντάλας Χάουαρντ. Στον αντίποδα της βρίσκεται η ευαίσθητη, ενωτική Σκίτερ, η φωνή της συνείδησης και η δύναμη πίσω από τη συμμαχία των υπηρετριών, μια νεαρή, που αδυνατεί να συγχωρήσει τη μητέρα της για την ανεπίτρεπτα προσβλητική συμπεριφορά της απέναντι στη γυναίκα που τη μεγάλωσε- την υποδύεται η θρυλική Σίσιλι Τάισον. Οι Υπηρέτριες βλέπονται με ενδιαφέρον χάρη στη ροή του σεναρίου, και κυρίως επειδή οι αφροαμερικανές ηθοποιοί έχουν κάτι να πουν και κυρίως να δείξουν, πέρα από την επιδερμική και σχηματική προσέγγιση των σουσούδων που τις καταδυνάστευαν.

Την παράσταση φυσικά κλέβουν οι δύο πρωταγωνιστικοί ρόλοι των μαύρων υπηρετριών με το μεγαλύτερο μέρος των διηγήσεων να είναι ειδωμένο απ’τη μεριά της ‘Ειμπελιν. Πρόκειται για μια γυναίκα πληγωμένη απ’το χαμό του γιου της πιστεύοντας φυσικά ότι τον σκότωσαν και υπερβολικά ανεκτική, ερμηνεύεται στιβαρά με συγκρατημένη απελπισία και σοβαρότητα απ’την Viola Davis, ενώ το άλλο άκρο είναι η φωνακλού και εκδικητική Minnie με μια φοβερή ερμηνεία από την Octavia Spencer που τιμήθηκε τελικά και με το βραβείο Oscar.

'Οι υπηρέτριες'! Το φιλμ για τις ρίζες του φυλετικού ρατσισμού στις ΗΠΑ πίσω στη δεκαετία του '60

Η ταινία υπήρξε υποψήφια και για το Όσκαρ α’ γυναικείου ρόλου. Εξάλλου, διακρίθηκε σε μια σειρά από οργανώσεις πέραν της Ακαδημίας Αμερικανικού κινηματογράφου (Χρυσή Σφαίρα, BAFTA, και πλήθος άλλων κινηματογραφικών ενώσεων) και αγαπήθηκε από το κοινό παγκοσμίως ως μια ταινία που αγγίζει ένα κομμάτι της ιστορίας της Αμερικής και μια πραγματικότητα που όσο και αν έχουν προχωρήσει τα πράγματα, δυστυχώς παραμένει στον κοινωνικό πυρήνα.

ΠΗΓΕΣ: https://www.lifo.gr/guide/cinema/1819 , http://www.filmboy.gr/2011/11/review-help.html , https://www.news247.gr/psixagogia/cinema/oi-ypiretries-to-film-gia-tis-rizes-toy-fyletikoy-ratsismoy-stis-ipa-piso-sti-dekaetia-toy-60.6398695.html

“Όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια” της Harper Lee

Αποτέλεσμα εικόνας για όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια

Όταν η Harper Lee, χάρισε στην ανθρωπότητα το “Όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια” ενδεχομένως να μπορούσε να νιώσει αυτό που αισθάνονται οι εκατομμύρια αναγνώστες της. Ένα μανιφέστο ανθρωπιάς και συμπόνιας, υψώθηκε απέναντι στο μίσος και στο ρατσισμό! Ένα βιβλίο, που από το 1960 μπορεί να υπερηφανεύεται ότι άλλαξε λίγο έως πολύ τον κόσμο.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

Αποτέλεσμα εικόνας για harper lee

Η Nelle Harper Lee γεννήθηκε στις 28 Απριλίου του 1926 στο Μονρόεβιλ της Αλαμπάμα, μια πόλη που χάρισε στον κόσμο δύο φημισμένους συγγραφείς από την ίδια γενιά. Η Harper Lee ήταν συμμαθήτρια στο δημοτικό με τον Τρούμαν Καπότε, η φιλία της με τον οποίο διατηρήθηκε για πολλά χρόνια (σύμφωνα με ομολογία της συγγραφέως, ο χαρακτήρας του Ντιλ βασίστηκε σ’ αυτόν, ενώ το 1966 ο Καπότε αφιέρωσε σ’ εκείνη το Εν Ψυχρώ). Η μικρότερη από τέσσερα αδέρφια, με πατέρα δικηγόρο –όπως και ο Άτικους Φιντς–, φοίτησε στο κολέγιο Χάντινγκτον, σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα και πέρασε ένα χρόνο στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Το 1950 εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη όπου, αφού εργάστηκε για λίγο σε μια αεροπορική εταιρεία, αποφάσισε να ασχοληθεί αποκλειστικά με τη συγγραφή. Μετακόμισε σ’ ένα διαμέρισμα που δεν είχε καν ζεστό νερό, κι άρχισε να γράφει το Όταν Σκοτώνουν τα Κοτσύφια. Το 1957 υπέβαλε το χειρόγραφο στον εκδοτικό οίκο Λίπινκοτ, απ’ όπου της απάντησαν ότι το μυθιστόρημά της έμοιαζε με μια σειρά χαλαρά συνδεδεμένων διηγημάτων. Πέρασε τα δυόμισι επόμενα χρόνια ξαναγράφοντας το βιβλίο, το οποίο, όταν εκδόθηκε τελικά το 1960, απέσπασε εξαιρετικές κριτικές, κέρδισε το Βραβείο Πούλιτζερ και χιλιάδες ενθουσιώδεις αναγνώστες. Σήμερα έχει πλέον μεταφραστεί σχεδόν σε κάθε γλώσσα στη γη, και οι πωλήσεις του ξεπερνούν τα τριάντα εκατομμύρια αντίτυπα. Η ομώνυμη κινηματογραφική ταινία του Ρόμπερτ Μάλιγκαν, το 1962, κέρδισε τρία Όσκαρ, α’ ανδρικού ρόλου για τον Γκρέγκορι Πεκ, σεναρίου για τον Χόρτον Φουτ και καλλιτεχνικής διεύθυνσης. Ζει μακριά από τη δημοσιότητα, μοιράζοντας το χρόνο της ανάμεσα στη Νέα Υόρκη και το Μονρόεβιλ, και δεν έχει δεχτεί ποτέ να δώσει συνέντευξη.

Και 55 χρόνια μετά έρχεται η συνέχεια. Το «Βάλε ένα φύκαλα», όπου η Σκάουτ πλέον ενήλικη γυρίζει πίσω για να βοηθήσει τον πατέρα της.

Τα βιβλία κυκλοφορούν από τις εκδόσεις BELL.

“ΟΤΑΝ ΣΚΟΤΩΝΟΥΝ ΤΑ ΚΟΤΣΥΦΙΑ”

Το “Όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια” είναι ένα κλασσικό βιβλίο, που μάλιστα διδάσκεται στα σχολεία των Η.Π.Α. Είναι ένα βιβλίο-ορόσημο κατά του ρατσισμού, απαραίτητο για κάθε βιβλιοθήκη. Το βιβλίο εκδόθηκε το 1960 ενώ η ιστορία τοποθετείται μέσα από τα παιδικά μάτια της Scout Finch και του αδερφού της Jem στη δεκαετία του ‘30, σε μια μικρή πόλη του αμερικανικού Νότου, στην Αλαμπάμα. Ο χήρος πατέρας των δύο παιδιών και δικηγόρος Atticus, προσπαθεί κάθε μέρα να μείνει συνεπής απέναντι στις αξίες του, να μεγαλώσει δύο παιδιά που θα σταθούν στο ύψος των αξιών και των ονείρων τους.

Ο Atticus, αναλαμβάνει την υπεράσπιση ενός μαύρου εργάτη, του Tom Robinson. Ο Tom, κατηγορείται για το βιασμό μιας λευκής γυναίκας, η οποία όπως αποδεικνύεται είχε αναγκαστεί να πει ψέματα από τον αλκοολικό πατέρας της. Παρά την αποκάλυψη αυτή, ο Tom καταδικάζεται. Η κοινωνία, δεν μπορεί να αντέξει το βάρος της λάθος κρίσης της. Ο μαύρος πρέπει να πεθάνει, γιατί δεν είναι λευκός!

Στιγμιότυπο της δίκης, από την ταινία που κυκλοφόρησε το 1962||http://www.imdb.com/title/tt0056592/
Η σκηνή της δίκης από την ταινία του 1962

Η πράξη αυτή του Atticus να τον υπερασπιστεί φέρνει πολλές αντιδράσεις στην πόλη, που βέβαια επηρεάζουν και τα παιδιά. Η Scout και ο Jem προσπαθούν να το αντιμετωπίσουν χωρίς να χάσουν την πίστη τους στον πατέρα τους και στον κόσμο της δικαιοσύνης, που έχουν πλάσει στο μυαλό τους.

Τελικά ο μαύρος πεθαίνει, πηδώντας συρματοπλέγματα αναζητώντας τη δική του λευτεριά. Πεθαίνει διεκδικώντας έναν θάνατο ελεύθερο, προσπαθώντας να βρει η ματιά του ένα δικό του κομμάτι ουρανού. . .

Η Scout, με παιδική ειλικρίνεια αναρωτιέται:

“Και την άκουσα να λέει πως είναι καιρός να τους δώσει (στους νέγρους) κάποιος ένα καλό μάθημα, ότι έχουν παραπάρει τα μυαλά τους αέρα, και σε λιγάκι θ’ αρχίσουν να νομίζουν ότι μπορούν να μας παντρεύονται κιόλας. Τζέμ, πως γίνεται να μισούν τον Χίτλερ και από την άλλη να είναι τόσο κακοί με τους δικούς μας ανθρώπους;”

Η Scout και ο Jem, από την ταινία του 1962
Η Scout και ο Jem από την ταινία του 1962

Ο δικηγόρος και πατέρας της αρνείται να αποχωρήσει από την υπεράσπιση αυτού του ανθρώπου κόντρα στις βολές που δέχεται αυτός αλλά και τα παιδιά του, που χλευάζονται από την μικρή κοινωνία. Έχει πάντα μια κρυστάλλινη απάντηση, στην πιο παράλογη ερώτηση, γιατί ακριβώς ξέρει ότι είναι δύσκολο τα συλλάβουν τα παιδιά την παράνοια των μεγάλων. Όταν πρέπει να εξηγήσει στη Scout, γιατί τον αποκαλούν “αραπάκια” λέει:

“Το “αραπάκιας” είναι μια από τις λέξεις που δε σημαίνουν τίποτα απολύτως- σαν το “μυξιάρης”. Το έβγαλαν κάποιοι αμόρφωτοι, ανάξιοι λόγου άνθρωποι για να θίγουν όποιον τους φαίνεται ότι βάζει τους μαύρους πάνω από τους λευκούς. […] Κοίτα, μωρό μου, ό,τι και να σου πει κάποιος για να σε πληγώσει, στην ουσία δε θίγει εσένα. Το μόνο που πετυχαίνει είναι να δείξει πόσο φτωχός είναι ο ίδιος μέσα του”.

Στιγμιότυπο του Atticus με τα παιδιά του, από την ταινία
Ο Atticus με τα παιδιά του από την ταινία του 1962

Χαρακτηριστικά της μικρής κοινωνίας που περιγράφεται στο βιβλίο είναι η γενικότερη έλλειψη παιδείας, καθώς και τα έντονα αισθήματα προκατάληψης και ρατσισμού. Στο βιβλίο βλέπουμε τα στερεότυπα μιας κοινωνίας, που στα μάτια των παιδιών μοιάζουν δίχως κανένα νόημα. Αυτό του ρατσισμού είναι αδιανόητο για τη μικρή Σκάουτ: 

«Όχι Τζεμ, εγώ πιστεύω ότι υπάρχει μόνο ένα είδος ανθρώπων: Άνθρωποι».

Επίσης, βλέπουμε το στερεότυπο της θέσης της γυναίκας. Σύμφωνα με τη θεία της, η Scout θα έπρεπε να αρχίσει να φοράει φορέματα και να σταματήσει να παίζει στην αυλή με τα αγόρια και να λερώνεται. Αυτό σίγουρα δεν της φαινόταν σωστό και δεν ήθελε να το κάνει με τίποτα.

Ο τίτλος του βιβλίου αναφέρεται σε μια συμβουλή του Atticus προς τα παιδιά του:

Σκοτώστε όσες κίσσες θέλετε, αν μπορείτε να τις πετύχετε, αλλά να θυμάστε ότι είναι αμαρτία να σκοτώνεις κοτσύφια. […] Τα κοτσύφια δε μας βλάπτουν σε τίποτα, κελαηδάνε μονάχα για να τ’ ακούμε εμείς και να χαιρόμαστε. Δε χαλάνε τους κήπους μας, δεν τρώνε τα σπαρτά μας, μόνο ομορφαίνουν τη ζωή μας με το τραγούδι τους χωρίς να ζητούν τίποτε. Γι’ αυτό είναι αμαρτία να σκοτώνεις τα κοτσύφια.

…όπου τα κοτσύφια είναι οι ήσυχοι άνθρωποι που δεν προκαλούν προβλήματα, όπως ο Τομ που άδικα κατηγορήθηκε για ένα έγκλημα που δεν έπραξε.

Η ιστορία εξελίσσεται με μια ευχάριστη ροή, ο λόγος είναι αρκετά απλός μέσα από τα μάτια ενός παιδιού και προκαλεί στον αναγνώστη μια κοινωνική ευαισθησία, καθώς θίγονται θέματα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον ρατσισμό, το φυλετικό σεξισμό. Θέματα που είναι διαχρονικά, αν αναλογιστούμε την κατάσταση στις μέρες μας. Τα πράγματα σίγουρα έχουν αλλάξει από τότε. Ο διαχωρισμός μαύρων–λευκών έχει εξαλειφθεί –τουλάχιστον σε έναν βαθμό–, όμως σίγουρα ο ρατσισμός υπάρχει και τον βιώνουμε το ίδιο έντονα.

ΠΗΓΕΣ: http://provocateur.gr/out-about/13177/diaba-zoyme-otan-skotwnoyn-ta-kotsyfia-ths-harper-lee , https://www.thinkdrops.gr/2017/01/02/otan-skotonoun-ta-kotsyfia-harper-lee/

Ο κουβαλητής λουλουδιών: ένα αντικαπιταλιστικό ή αντιρατσιστικό έργο;

Το 1935, ο Diego Rivera δημιούργησε τον πίνακα The Flower Carrier, ελληνιστί Κουβαλητής Λουλουδιών (γνωστό στην γλώσσα του ως Cargador de Flores). Όπως και πολλοί από τους πίνακες του Rivera, έτσι και ο συγκεκριμένος έχει δημιουργηθεί με απλότητα, αλλά ταυτόχρονα είναι συμβολικός και με βαθύτατο νόημα. Τα ζωντανά χρώματα τρίβονται στο μασονίτη, μια πιο κοινή μέθοδο για τη ζωγραφική σε σκληρές επιφάνειες. Ο Rivera είχε διαμορφώσει ήδη το προσωπικό του ύφος, επηρεασμένος από το κίνημα του κυβισμού και τις νωπογραφίες της Αναγέννησης. Και είχε επίσης μεταπηδήσει στον μετά-ιμπρεσιονισμό εμπνευσμένος από τον Σεζάν. Τότε ξεκίνησαν και οι πίνακες του να προσελκύουν την προσοχή και είχε την ευκαιρία να παρουσιάσει τα έργα του σε διάφορες εκθέσεις, όπως και αυτός.

Ο πολύχρωμος αυτός πίνακας εμφανίζει έναν αγρότη με λευκά ρούχα και κίτρινο σομπρέρο, να αγωνιζεται με όλες τους τις δυνάμεις με ένα δραματικά υπερμέργεθες καλάθι λουλουδιών που είναι κολλημένο στην πλάτη του. Μια γυναίκα, πιθανότατα η γυναίκα του , στέκεται πίσω του προσπαθώντας να τον βοηθήσει, όσο αυτός προσπαθεί να σταθεί καλά στα πόδια του. Ενώ τα λουλούδια στο καλάθι είναι εντυπωσιακά όμορφα για τον θεατή, ο άνθρωπος δεν βλέπει την ομορφιά τους, αλλά μόνο την αξία τους, καθώς τα μεταφέρει στην αγορά για πώληση ή ανταλλαγή. Τα γεωμετρικά σχήματα προσφέρουν τολμηρές και έντονες αντιθέσεις, με κάθε φιγούρα και κάθε αντικείμενο που απεικονίζεται να αντανακλά την ατομικότητα του. Παρατηρήστε τα τολμηρά, φωτεινά χρώματα που χρησιμοποιεί. Με τη χρήση σκιών κάνει το θέμα να ξεχωρίζει από το φόντο του πίνακα σχεδόν σαν να ξεχωρίζει το κάθε αντικείμενο. Πώς επαναλαμβάνει τα χρώματα; Συγκρίνετε το μέγεθος του άνδρα με το μέγεθος της γυναίκας. Ο άνδρας φέρει το βαρύ φορτίο, αλλά φαίνεται να είναι μικρότερος από τη γυναίκα που βάζει το φορτίο στην πλάτη του.

Οι ανθρώπινες φιγούρες μοιάζουν ταλαιπωρημένες και σκηθρωπές ακόμα και τα χρώματα που χρησιμοποιεί εξυπηρετούν σε αυτό. Η εικόνα που λαμβάνει ο παρατηρητής του έργου έρχεται σε αντίθεση με το χρώμα των λουλουδιών που οδηγεί τη σκέψη αβίαστα στην αναγέννηση και την πηγαία χαρά. Για αυτό το λόγο, κάποιοι πιστεύουν ότι το τεράστιο καλάθι που βρίσκεται δεμένο στην πλάτη του άνδρα αντιπροσωπεύει τα βάρη ενός ανειδίκευτου εργάτη σε έναν σύγχρονο, καπιταλιστικό κόσμο. Η αντίφαση αυτή πράγματι επιβεβαιώνει εν μέρει την παραπάνω θεωρία. Ίσως λόγω της φυλής στην οποία τοποθετεί τους εργάτες ο πίνακας να αποτελεί μια κραυγή αγωνίας και συμπαράστασης σε όσους υφίστανται φυλετικές διακρίσεις. Συγχρόνως, όμως, σε κάθε περίπτωση το λουλούδι είναι το υλικό αγαθό και ο αγρότης είναι ο αποδιοπομπαίος τράγος, η θυσία για το αγαθό αυτό. Νοείται όμως η θυσία για κάτι τέτοιο να είναι ανθρώπινη;

Στην ερώτηση που θέσαμε στον τίτλο, η απάντηση για εμάς είναι διττή. Για τον καθένα όμως είναι διαφορετική. Ελπίζουμε να σας προβληματίσαμε ωστόσο.