Μάρκ Ρόθκο: Ο ταξιδιώτης των χρωμάτων

Σαν σήμερα πριν από 49 χρόνια, στις 25 Φεβρουαρίου 1970 ο Μαρκ Ρόθκο αποφάσισε να βάλει τέλος στη ζωή του. Είναι γνωστός ως «αφηρημένος εξπρεσιονιστής», όμως ο ίδιος αρνήθηκε οποιαδήποτε σχετική κατάταξη. 

Ο Marcus Rothkowitz γεννήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 1903 στο Dvinsk της Ρωσίας (σήμερα Daugavpils, Λετονία). Το 1913 η οικογένειά του μετανάστευσε στις ΗΠΑ και όταν ο αντισημιτισμός κυριαρχούσε στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες με τις απελάσεις των Εβραίων, υιοθέτησε το όνομα Mark Rothko. Το 1918 και για τρία χρόνια φοίτησε στο Lincoln High School και το 1922 στο Yale. Κι ενώ προοριζόταν για μηχανικός ή δικηγόρος εγκαταλείπει τις σπουδές του και το 1926 φεύγει για τη Νέα Υόρκη όπου και φοίτησε στην Art Student’s League με δάσκαλο το Max Weber.Από τότε ξεκίνησε το έργο του.

Το έργο του καλύπτει ένα μεγάλο φάσμα της σύγχρονης ζωγραφικής, ξεκινώντας από τον εξπρεσιονισμό και το σουρεαλισμό και φτάνει μέχρι την αφηρημένη τέχνη. Όπως άλλωστε έλεγε ο ίδιος, δεν ζωγράφιζε αντικείμενα αλλά ιδέες.

Ο Ρόθκο πίστευε ακράδαντα στη σημασία της ατομικής, προσωπικής εμπειρίας όσον αφορούσε τα έργα του. Στο όραμά του, ο θεατής θα μπορούσε να δημιουργήσει μια βαθιά, σχεδόν θρησκευτική σχέση όταν βρισκόταν αντιμέτωπος με τον καμβά, μία κατάσταση συναισθηματικής ευπάθειας και απόλυτης δεκτικότητας, ανάλογη με την συναισθηματική κατάσταση του Ρόθκο όταν ζωγράφιζε στον καμβά στο στούντιό του.

Για τον ίδιο τον ζωγράφο, το χρώμα ήταν απλά το όχημα για να προκαλέσει μία συναισθηματική αντίδραση στον θεατή, ξεγυμνωμένη από κάθε αισθητικό ή διακοσμητικό ρεύμα. Σε μια διάσημη δήλωση που αντιπροσωπεύει την καλλιτεχνική πρακτική του, ο Ρόθκο είχε πει:

«Αν σας συγκινούν μόνο οι συσχετισμοί χρωμάτων, τότε χάνετε το νόημα».

Τον Ρόθκο απασχολούσε η πρώτη ανθρώπινη αντίδραση ή αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε «οι μεγάλες συγκινήσεις – τραγωδία, έκσταση, αφανισμός» – και έβρισκε πως αυτός ήταν ο μόνος «σωστός» τρόπος αντίδρασης προς τους πίνακές του.

Καθώς πλησιάζει τον καμβά, ο θεατής πρέπει να απαλλαγεί από την επιθυμία να ερμηνεύει ή να κατανοήσει την ζωγραφική σε μια πνευματική έννοια, και να επιτρέψει στον εαυτό του να συγκινηθεί από το συναίσθημα που είναι «χαραγμένο» στην σύνθεση.

Αποτέλεσμα εικόνας για ροθκο

Το να εξυπηρετούν διακοσμητικούς σκοπούς οι πίνακές του ήταν ο μεγαλύτερος φόβος του Ρόθκο ως καλλιτέχνη. Όποτε πωλούσε έναν πίνακα σε ιδιώτη, πρώτα παρατηρούσε προσεκτικά την αντίδραση του αγοραστή σε μια προσπάθεια να καταλάβει αν θα χρησιμοποιούσε τον πίνακα ως αξεσουάρ ή ως κεντρικό σημείο αναφοράς. Αν και υπάρχει μια αδιαμφησβήτητη ομορφιά στους πανύψηλους, υπνωτικούς πίνακες του Ρόθκο, ο προκαθορισμένος τρόπος του για το πώς να κοιτάτε τους πίνακές του ήταν να αδειάσετε το μυαλό σας από κάθε αισθητική θεώρηση.

Ακόμη,ο ζωγράφος είχε μια διαφορετική άποψη για το μαύρο χρώμα. Το μαύρο για τον Ρόθκο είναι στην πραγματικότητα μία πολυδιάστατη σκούρα απόχρωση, συνήθως τοποθετημένη πάνω ή δίπλα, σε έναν διαφορετικό τόνο που διαπνέει το υπόλοιπο του πίνακα με μία πολύ λεπτή απόχρωση. Ακόμα και στα τελευταία, συνήθως σκοτεινά έργα, το στρώμα του μαύρου διακόπτεται από ημιπροφανείς λάμψεις χρώματος από κάτω.

Το έργο του Ρόθκο «Πορτοκαλί, Κόκκινο, Κίτρινο» (1961) είναι μεταξύ των πέντε πιο ακριβών μεταπολεμικών έργων  που πωλήθηκαν ποτέ σε δημοπρασία – έφτασε το αξιοσημείωτο ποσό των 86,9 εκατ. δολαρίων σε δημοπρασία των Christie το 2012, σπάζοντας το προηγούμενο ρεκόρ του Ρόθκο για το «Λευκό Κέντρο», το οποίο αγοράστηκε έναντι 83 εκατ. δολαρίων στον οίκο Sotheby το 2007.  

«Τα χρώματα εκφράζουν βασικά ανθρώπινα συναισθήματα: τραγωδία, έκσταση, αβεβαιότητα για το πεπρωμένο… Οι άνθρωποι που κλαίνε μπροστά από τις εικόνες μου έχουν την ίδια θρησκευτική εμπειρία που είχα και εγώ όταν τις ζωγράφιζα. Και αν, όπως λέτε, νιώθετε συγκίνηση μόνο από τις σχέσεις των χρωμάτων, τότε χάνετε το νόημα»

2 thoughts on “Μάρκ Ρόθκο: Ο ταξιδιώτης των χρωμάτων

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *