Ο ποιητής Γιάννης Καλπούζος

Αντί εισαγωγής

Όλοι μας έχουμε λίγο πολύ περιηγηθεί στους κόσμους του παρελθόντος που μας ταξιδεύουν ανά καιρούς τα συγγραφικά δημιουργήματα του Γιάννη Καλπούζου, από την Πόλη και τον Πόντο ως την Άρτα και τον Σάο. Έχουμε ακόμη πάρει μια γεύση από τον έμμετρο λόγο του μέσα από τους στίχους πολλών γνωστών τραγουδιών που έχει γράψει. Ωστόσο, για πρώτη φορά είχαμε τη ευκαιρία να γνωρίσουμε μια έτερη λογοτεχνική πτυχή του, την ποιητική. Την εμπειρία αυτή μας προσέφερε απλόχερα η συλλογή “ποίηση 2000-2017” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Λίγα λόγια για το περιεχόμενο

Η συλλογή όπως μαρτυρά και ο τίτλος εκτείνεται χρονικά 17 έτη, ήτοι από το 2000 ως το 2017 και όπως θα ήταν φυσικό εγκολπώνει 4 επιμέρους, διακριτές ποιητικές δημιουργίες τις οποίες κατά έναν μαγικό και συνάμα μυστήριο, υπόγειο τρόπο συνενώνει και δένει η κλωστή του έρωτα, δημιουργώντας στον αναγνώστη μια αίσθηση αδιάκοπης συνέχειας και σταδιακής ωρίμανσης συναισθήματος και ποιητικού υποκειμένου.

Έρωτας νυν και αεί

Η πρώτη συλλογή θα μπορούσε να παρομοιαστεί με μια ψαλμωδία, καμωμένη με βαθιά γλωσσική επίγνωση και προσοχή. Οι στίχοι, όμως, αινούν τον κινητήριο θεό της ανθρώπινης ύπαρξης και δράσης, τον θεό του Έρωτα. Ο αναγνώστης γεύεται με απόλαυση το μεθυστικό κρασί του πάθους, της έντασης, του παράφορου, του σαρκικού και το πικρό ποτήρι της απώλειας και της μοναξιάς. Δεν εξαντλείται μονάχα σε αυτό. Το ανθρώπινο αγγίζει το θείο, έτσι που μοιάζει να μετέχει ενός μυστηρίου ιερού, μιας ζωοδόχου εμπειρίας. Ο έρωτας και στις δύο μορφές του, ο έρωτας θεανθρώπινος, ο έρωτας σαρκικός και ο έρωτας που υπερβαίνει την σάρκα, τον χρόνο, τον άνθρωπο. Ο συμβατικός και ο αντισυμβατικός. Ο νέος, ο παλιός, ο αιώνιος. Αυτός που χαρίζει την ζωή και την αποστερεί. Αυτός που κερνά ευτυχία και δυστυχία στον ίδιο δίσκο.

Το παραμιλητό των σκοτεινών Θεών

Η δεύτερη συλλογή τιτλοφορείται πρωτότυπα. Διαδραματίζεται εντός 20 νυκτών που θα μπορούσαν να περικλειστούν σε μια μόνο νύκτα ή σε νύκτες χρόνων πολλών. Κυριαρχεί μεν το σκοτάδι, αλλά το παραμιλητό στα αυτιά του αναγνώστη ηχεί ξεκάθαρα ανθρώπινο. Όσο φως χάρισε η προηγούμενη, αυτή το αποστερεί. Είναι, βέβαια, περισσότερο υπαρξιακή, εξ’ ου και ζοφερή. Η παρουσία του έρωτα και εδώ δεν είναι σε καμία περίπτωση αμελητέα. Το στοιχείο που κυριαρχεί εδώ είναι αυτό της εσωτερικής αναζήτησης, του χαράγματος μιας πορείας εξατομικευμένης, της προσπάθειας να βυθιστεί ο ποιητής αυτή την φορά όχι σε κάποια άλλα μάτια, αλλά σε αυτά της ψυχής του. Οι στίχοι έχουν αγωνία, αλλά και περίσσεια τόλμη, με μια ηλιαχτίδα αισιοδοξίας κάθε στιγμή συνύπαρξης και ένα γενικευμένο άγχος απέναντι στην αυθυπαρξία.

Το νερό των ονείρων

Μετά από την παράκαμψη, η τρίτη κατά σειρά συλλογή μας γυρίζει πίσω στα γνώριμα μονοπάτια του έρωτα. Μόνο που σε αυτήν ο έρωτας δεν είναι παντοκράτωρ. Συνυπάρχει με την φύση, την μνήμη, τον τόπο και τα βάσανά του. Τα ποιήματα που φιλοξενούνται είναι ορισμένα επιλεγμένα που συνταιριάζουν, θα προσέθετε κανείς, απόλυτα με το απόσταγμα των δύο προγενέστερων συλλογών, δίνοντας μια αίσθηση αρμονίας στο συνολικό έργο.

Νυχτέρι (ανέκδοτα ποιήματα)

Στο τέλος κρύβεται, θαρρώ, ο θησαυρός του έργου. Το υστερόγραφο φαντάζει να αποστασιοποιείται από όλο το υπόλοιπο γράμμα και να λαμβάνει δική του υπόσταση και δυναμική. Τα ποιήματα αυτά με έναν αέρα περισσότερο σύγχρονο και λιγότερο λυρικό ξεφεύγουν από την κεντρομόλο και δεν διστάζουν να μιλήσουν για την ποίηση, για την ζωή και τον ανθρώπινο διάβα. Δίχως να χάνουν ούτε στο ελάχιστο την γοητεία και των λυρισμό των προγόνων τους, οι λογοτεχνικοί αυτοί απόγονοι είναι γεννήματα του καιρού τους, αλλά ουδέποτε επιλήσμονες της αποστολής του και των καταβολών τους. Για αυτό και ο έρωτας κάνει την εμφάνισή του και σε αυτά, περισσότερο διακριτικά αλλά καθόλου ανεπαίσθητα.

Λίγα λόγια για την ποιητική

Όλοι ξεκινούν για την δόξα.
Στον δρόμο κάποιοι γίνονται ποιητές .

Γιάννης Καλπούζος, Αφετηρία και Τερματισμός

Ο λόγος του Γιάννη Καλπούζου ρέει ποιητικά, εικονοπλαστικά . Οι λέξεις που έχει επιλέξει να συζεύξει αν και από μόνες τους ξεχωριστά φαντάζουν αταίριαστες δημιουργούν μαγικά λεκτικά σύνολα δηλωτικά του πλούτου της γλώσσας μας και της μαεστρίας του γράφοντος. Τα νήματα της ποίησης του κινεί ο έρωτας, η μοναξιά, η νοσταλγία, η συνάντηση με τον Θεό, τον συνάνθρωπο, την φύση, τον εαυτό μας. Το ύφος ποικίλει, άλλοτε λυρικό και άλλοτε πιο στεγνό, ατόφια δυναμικό. Την ίδια ποικιλομορφία παρουσιάζει και το μέτρο. Τα ποιημάτά του κάποτε είναι πεζολογικά, κάποτε έμμετρα, με ελεύθερο ή ομοιοκαταληξία. Το συναρπαστικό των εναλλαγών γραφής που ακολουθεί και τις εναλλαγές του περιεχομένου προσδίδει στον Γιάννη Καλπούζο ένα προσωπικό ύφος, μια ποιητική ατομικότητα. Σε αυτήν συντείνουν και οι πρωτότυποι λεκτικοί συνδυασμοί, οι γάμοι ουσιαστικών με τους επιθετικούς τους προσδιορισμούς, τοπίων και οραμάτων.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Το ασυνήθιστο για ποιητική συλλογή μέγεθός του δικαιολογείται από τα χρόνια που κρύβει το έργο μέσα του. Διαβάζεται, σαφώς, με ευχαρίστηση. Σε αυτό συντελεί η πολύ όμορφη γραμματοσειρά που έχουν επιλέξει οι εκδόσεις Ψυχογιός αλλά και η καθ’ όλα (από το εξώφυλλο μέχρι την ποιότητα του χαρτιού και τις μεταβάσεις των συλλογών) ιδιαίτερα επιμελημένη παρουσίασή του. Το οπισθόφυλλο μας προδιάθεσε από την πρώτη στιγμή που πιάσαμε το βιβλίο στα χέρια μας θετικά και έκτοτε δεν κατορθώσαμε να το αφήσουμε.

Αντί επιλόγου

Πήρε δείγμα της θάλασσας, το εξέτασε στο εργαστήρι του και κατέγραψε τα συστατικά: υδρογόνο, οξυγόνο, ιώδιο, νάτριο…
Ούτε λέξη δεν σημείωσε για τις τρικυμίες, την παλίρροια,
τις σφαίρες ή τις μαχαιριές στα κόκαλα των πειρατών,
τις περγαμηνές των υφάλων…
Είναι να μην πέσει στα χέρια των ειδικών η λογοτεχνία.

Γιάννης Καλπούζος, Αναλύσεις

Για να μην καταλήξουμε και εμείς επιστήμονες του εργαστηρίου της λογοτεχνίας, σας καλούμε όλους να σαλπάρετε στο ποιητικό πλοίο του Γιάννη Καλπούζου. Έτσι μόνο θα γευτείτε την τρικυμία του έρωτα και την παλίρροια της αυτογνωσίας, τις σφαίρες ή τις μαχαιριές που αφήνει ο αποχωρισμός και η μοναξιά, τις περγαμηνές του Θεού στα γόνατα του κόσμου.

Διαβάστε ένα ποίημα από την συλλογή εδώ και ακούστε το εδώ.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *