3 καλοκαιρινές ποιητικές συλλογές

Αντί προλόγου

Είναι αλήθεια πως το καλοκαίρι αποτελεί πηγή έμπνευσης και αέναη τροφοδότηση της ποίησης. Άλλοτε νοσταλγικά, άλλοτε σχεδόν λατρευτικά, οι υπηρέτες της ποιητικής τέχνης αναπολούν περασμένα καλοκαίρια, τα εξυμνούν, βρίσκουν καταφύγιο σε αυτά. Ορισμένοι μεταφέρουν την εποχή αυτή από την περιφέρεια στο κέντρο της ποίησής τους, αφιερώνοντάς της όχι μόνο μεμονωμένα ποιήματα, αλλά ολάκερες συλλογές ποιημάτων. Συγκεντρώσαμε τρεις από αυτές, που κυκλοφόρησαν πρόσφατα, και μας ταξίδεψαν σε νησιά και σε ταξίδια εσωτερικά και εξωτερικά.

Υδρούσα- Οφιούσα της Αντιγόνης Κατσαδήμα, εκδόσεις Κέδρος

Αν και δεν αναλώνεται στο θέμα του καλοκαιριού, η ποιητική συλλογή με την οποία γνωρίσαμε την Αντιγόνη Κατσαδήμα έχει έντονο το στοιχείο της θάλασσας, του θέρους που μαρτυράται ήδη από τον τίτλο που έχει επιλέξει η ποιήτρια. Υδρούσα και Οφιούσα: δύο ονόματα νησιών προερχόμενα από την αρχαιότητα, η οποία κάνει αισθητή την παρουσία της και στο πρώτο ήμισυ της συλλογής. Υδρούσα λέγεται μια νησίδα στην Ανατολική Αττική, ενώ στην αρχαιότητα αναφέρονταν και οι νήσοι Κέα και Τήνος με το ίδιο όνομα. Αντιθέτως, πλέον δεν υπάρχει κάποιο νησί με το όνομα Οφιούσα, αλλά ήταν ένα από τα ονόματα που είχαν αποδοθεί κατά την αρχαιότητα στα νησιά της Κύθνου, Τήνου και Χίου.

Όπως, ήδη μαρτυρήσαμε η συλλογή διακρίνεται σε δύο μέρη: την Υδρούσα και την Οφιούσα. Στην Υδρούσα τα ποιήματα είναι πιο μακροσκελή και συνομιλούν με την ιστορία. Από την αρχαιότητα και την Ελληνική Επανάσταση, όλα περιστρέφονται γύρω από το υγρό στοιχείο, σήμα κατατεθέν της χώρας, την θάλασσα. Η θάλασσα συνέχει όλο το έργο, ενώνοντας της περιηγήσεις του πρώτου μέρους με την εσωτερική φωνή του δεύτερου μέρους, της Οφιούσας. Εκεί τα ποιήματα, εμφανώς μικρότερα, είναι εξομολογητικά, ξεφεύγουν σε πολλά σημεία από το καλοκαιρινό θέμα και θίγουν την μοναξιά, την επιθυμία, την ήττα, ο χρόνος. Όλα αυτά, ωστόσο, συμβαίνουν σε μια νότα αιθέρια.

Μια συλλογή σύντομη, αλλά περιεκτική, με πολύ προσεγμένο εξώφυλλο και σχεδιασμό, όπως μας έχουν συνηθίσει οι εκδόσεις Κέδρους, ένα δείγμα της οποίας μπορούμε να γνωρίσουμε εδώ:

Μπροστά από το γαλάζιο
της Βίβλου των Ελλήνων,
στο θαλασσί της αιωνόβιας
θάλασσας που καρτερεί
τον λογισμό και την πορεία
της ελαφριάς ψυχής μου,
βλέπω γιγάντια ζώα,
δελφίνια, για αρχή,
να πέφτουν στα βαθιά,
στα μπλε αγριοεφήμερα.

Η αρχή του ονείρου

Περιακτέον την ψυχήν της Ευαγγελίας Ζηλιασκοπούλου, εκδόσεις της Νέας Διάστασης

Θα αδικούσαμε την συλλογή αυτή αν την κατατάσσαμε σε μια συγκεκριμένη κατηγορία, καθώς έχει μια ευρεία θεματολογία. Παρ’ όλα η γεύση που μας άφησε είχε μια ανέλπιστη αλμύρα. Ο τίτλος προέρχεται από την πλατωνική πολιτεία. Όπως το μάτι απαιτεί στροφή όλου του σώματος για να έχει ολοκληρωμένη θέαση του αντικειμένου του, έτσι και η γνώσει απαιτεί ψυχική, δηλαδή βιωματική σχέση ου ανθρώπου με το γνωστικό αντικείμενο· απαιτεί μια μεταστροφή της ψυχής (περιακτέον εἶναι) και επιτυγχάνεται με τη συνδρομή ποικίλων δυνάμέων της και όχι μόνο με τον νου, μας προϊδεάζει ο Πλάτων. Την μεταστροφή αυτή συναντάμε ξεφυλλίζοντας την ποιητική συλλογή.

Το βιβλίο, εμφανώς ταξιδιάρικο, διακρίνεται σε επιμέρους ενότητες. Η πρώτη ξεκινά με ένα ταξίδι στα πάτρια εδάφη της γραφούσης, την Θράκη. Εξάλλου, εκεί εντοπίζεται η εκκίνηση της ζωής και της ποιητικής της γραφής, είναι η αρχή μιας πορείας εξελικτικής. Στη συνέχεια του δρόμου, θα συναντήσει την αγάπη σε όλες τις μορφές και τα είδη της, για να καταλήξει στα πιο ώριμα καράβια και σκέψεις, όπου το θέμα του καλοκαιριού επανέρχεται δριμύτατα. Η συλλογή έχει μια αλληλουχία μοναδική, ξεκινώντας από τις ρίζες, οι οποίες ανθίζουν με την αγάπη για να βγάλουν ώριμο καρπό στο συλλογιστικό και εκ των έσω τρίτο μέρος.

Το βιβλίο με μια μοναδική και πρωτότυπη γραμματοσειρά που συνοδεύεται από όμορφα έργα τέχνης είναι ελκυστικό σε πρώτο βλέμμα. Η μόνη παρατήρηση που θα κάναμε είναι η τοποθέτηση των μακροσκελών ποιημάτων σε όλη την έκταση της σελίδας που μοιάζει κάπως κουραστικό στο μάτι του αναγνώστη. Ίσως ο διαχωρισμός τους σε διαφορετικές σελίδες να ήταν μια καλύτερη λύση! Μια τέτοια, βέβαια, λεπτομέρεια, δεν μειώνει στο ελάχιστο το τρομερό περιεχόμενο αυτού του βιβλίου, ένα κομμάτι του οποίου σας παραθέτουμε:

Εκεί θα σε περιμένω…
στην άκρη του ματιού μου, σταγόνα μπλε,
χαμένη στο ουρανί της απεραντοσύνης.
Εκεί στην γραμμή των οριζόντων
με τον παφλασμό μοναδικό ήχο
να δονεί τις αισθήσεις μου…
Θαμμένη στην καυτή αμμουδιά…
Δροσισμένη απ’ το διάφανο θαλασσινό αεράκι…
Εκεί θα σε περιμένω…
Όπως και άλλοτε
Να ‘ρθεις και να μου πάρεις ό,τι με πίκρανε
στο κρύο του χειμώνα…

θάλασσά μου

Μεσόγειος της Νιόβης Σανταμά, εκδόσεις Ιωλκός

42 ποιήματα, 9 θεματικές ενότητες, 9 γεωγραφικοί σταθμοί και μια τελική κατάδυση. Η Μεσόγειος δεν είναι απλά ένας χώρος εντός του οποίου το ποιητικό υποκείμενο ταξιδεύει, αλλά ένα παρατηρητήριο που επιτρέπει μια θέαση του έσω και του έξω, ένα κέντρο γύρω από το οποίο κινείται και συλλογιέται. Όλα τα μέρη είναι μια αφορμή για αποκαλύψεις, για σκέψεις, για συνέχεια ταξιδιών. Πρόσωπα από την μυθολογία και την πραγματικότητα, από την ιστορία, σε γλώσσες διαφορετικές κάνουν την εμφάνισή τους, περνώντας ο καθένας τα δικά τους μηνύματα.

Η γράφουσα είναι πολυταξιδεμένη και καταφέρνει να μας μεταδώσει το συναίσθημα αυτό, του wanderlust, στα γνώριμα μεσογειακά μέρη που βρίθουν θάλασσας, ήλιου και μιας ιστορικής και κοινωνικής συνοχής και συνέχειας. Το καλοκαίρι είναι παντού σε όλα αυτά, μεταμορφώνοντας την συλλογή σε έναν ιδιότυπο, με έντονο προσωπικό τόνο ταξιδιωτικό οδηγό. Επισκεπτόμενος κανείς τα μέρη που αποτυπώνει στα ποιήματά της αντηχούν τα ποιήματα, στα βότσαλα, τους αμμόλοφους, τις λεωφόρους και τους κήπους.

Μια παρουσίαση της συλλογής με ιδιαίτερη προσοχή και επιμέλεια, με ένα εξώφυλλο μινιμαλιστικό, σε αντιδιαστολή με το πλούσιο και πλουραλιστικό περιεχόμενό του, ένα βιβλίο- χάρτης για τους λάτρεις των ταξιδιών στην γη και την ψυχή, που μπορεί να συνοδεύσει τα επόμενα καλοκαίρια σας και τους ερχόμενους σταθμούς σας! Μπορείτε να πάρετε μια γεύση εδώ:

Άσπιλη αθωότητα.
Κοσμικό βότσαλο.
Ουρανός λουλακής.
Δέντρα στο διάστημα.
Νερό σμαραγδένιο.
Ανοικτό διαοασών.
Στιγμή ευτυχίας.
Επίγειος παράδεισος.
Ευχαριστώ…

Εγκρεμνοί

Διαβάστε ένα ακόμα ποίημα εδώ και ακούστε το εδώ:

Αντί Επιλόγου

Καλό και Ποιητικό Καλοκαίρι!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *