«Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον Μπίλι Χόλιντεϊ»: Ο ρατσισμός στην Αμερική του χτες και του σήμερα

Η υποψήφια για Όσκαρ ταινία «Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον Μπίλι Χόλιντεϊ» (The United States vs. Billie Holiday) του Λι Ντάνιελς αφηγείται το πιο τραγικό κομμάτι από την ζωή της μεγάλης τραγουδίστριας Μπίλι Χόλιντεϊ. Το 1947, Η Μπίλι Χόλιντεϊ στοχοποιείται από το FBI, το οποίο θεώρησε εμπρηστικό το εμβληματικό «Strange Fruit», ένα τραγούδι διαμαρτυρίας για τον ρατσισμό στις ΗΠΑ και την καταπίεση των μαύρων. Ευάλωτη ως εθισμένη στην ηρωίνη, η Χόλιντεϊ αποτελεί εύκολο στόχο για τους ομοσπονδιακούς πράκτορες, οι οποίοι αναλαμβάνουν να την ενοχοποιήσουν για κατοχή ναρκωτικών. Έτσι, ο νεαρός Αφροαμερικανός αστυνομικός Τζίμι Φλέτσερ δέχεται από τους ανώτερους του την εντολή να την παρακολουθήσει και να τη συλλάβει. Όμως, τα πράγματα περιπλέκονται και μία προδοσία θα σημαδέψει την πορεία της μεγάλης ντίβας της τζαζ.

Τα «παράξενα φρούτα» που κρέμονται από τα δέντρα του Νότου, στους στίχους του διάσημου τραγουδιού διαμαρτυρίας που επέμενε να τραγουδά η Μπίλι Χόλιντεϊ, αναφέρονταν στο λιντσάρισμα των μαύρων από τους Κου Κλουξ Κλαν, μία τακτική που παρέμενε σκανδαλωδώς ατιμώρητη στις δεκαετίες του 30 και του 40. Η Χόλιντεϊ σόκαρε, κάθε φορά που το ερμήνευε. Οχι μόνο γιατί η εμβληματική φωνή της ήταν συνώνυμη με τον πόνο – πικρή, ραγισμένη, υγρή. Αλλά γιατί πρόφερε κάθε λέξη με μία στακάτη ειλικρίνεια που ήταν αβάσταχτη. Για τους μαύρους και τον κατάφωρο ρατσισμό που βίωναν. Αλλά πολύ περισσότερο για τους λευκούς, γιατί δεν άντεχαν να ακούν την αλήθεια: «Παράξενα φρούτα κρέμονται από τα δέντρα του Νότου – δεν τα βλέπετε; Κοιτάτε αλλού; Δεν κάνετε τίποτα;» λέει το τραγούδι και προκαλεί τον κόσμο να έρθει αντιμέτωπος με τις αποτρόπαιες πράξεις που επιλέγουν να αγνοούν.

Αυτό ακριβώς ήθελε να καταδείξει ο σκηνοθέτης Λι Ντάνιελς, ένας από τους πρώτους «ακτιβιστές» του μοντέρνου Χόλιγουντ γύρω από θέματα της αφροαμερικανικής μειονότητας. Θαρραλέος όσο και διδακτικός, κάποιες φορές παραπάνω απ’όσο πρέπει, εμμένει στο καταγγελτικό ύφος του, βιογραφώντας μια εμβληματική προσωπικότητα της μπλουζ μουσικής, η ζωή της οποίας είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη συστημική καταπίεση των Μαύρων στις μεταπολεμικές ΗΠΑ.

Βέβαια, ο Αφροαμερικανός σκηνοθέτης δεν ξεφεύγει από την Χολιγουντιανή φόρμουλα και δυσκολεύεται σε κάποια σημεία να βρει την ισορροπία μεταξύ της μουσικής μαγείας που προσέφερε η ανεπανάληπτη τραγουδίστρια και του δραματικού στοιχείου που συνόδευε την πραγματικά θλιβερή προσωπική της ζωή. Η σκιαγράφηση του χαρακτήρα της και η τοποθέτηση της ταινίας θυμίζει αυτές των πρόσφατων «Η Θρυλική Μα Ρέινι» ή «Μια Νύχτα στο Μαϊάμι», δράματα βασισμένα σε αληθινά περιστατικά αφροαμερικανικής διεκδίκησης δικαιωμάτων με ατού την αναπαράσταση εποχής και τις δυναμικές ερμηνείες.

Και αυτό είναι που για άλλους σώζει και για άλλους αναδεικνύει την ταινία, η καταπληκτική ερμηνεία της τραγουδίστριας Άντρα Ντέι που βραβεύτηκε με Χρυσή Σφαίρα και ήταν υποψήφια και για το Όσκαρ Α΄ γυναικείου ρόλου. Δυναμική και ταυτόχρονα εύθραυστη, η Ντέι υπερισχύει ξεκάθαρα, με τους υπόλοιπους χαρακτήρες απλά να την πλαισιώνουν. Μάς χαρίζει άλλοτε στιγμές γνήσιας συγκίνησης και άλλοτε μάς μεταφέρει τον παλμό της μέσα από την μεγάλη οθόνη, διατηρώντας μια μοναδική αισθαντικότητα, που χαρακτήριζε και την ηρωίδα της. Η φωνή της βγαίνει με το σήμα-κατατεθέν ηχόχρωμα, τα ραγισμένα φωνήεντα, τα σκληρά σύμφωνα, το πονεμένο γρέζι. Η Ντέι κουβαλά με αβίαστη φυσικότητα τη δύναμη και το χάσιμο στο βλέμμα της ηρωίδας της. Τις αλλαγές στη διάθεσή της που συναγωνίζονταν τους τζαζ αυτοσχεδιασμούς του λάρυγγά της. Ακόμα και στις πιο άτυχες στιγμές της ταινίας, δεν μπορείς να πάρεις το βλέμμα σου από πάνω της.

Η υπόθεση των «Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον της Μπίλι Χόλιντεϊ» είχε δυστυχώς προδικασμένο αποτέλεσμα. Το Κράτος νίκησε. Εξόντωσε μία από τις σπουδαιότερες τζαζ ταγουδίστριες της ιστορίας, που πάλευε με τους δαίμονές της σ’ ένα από χέρι χαμένο αγώνα. Αλλά δεν κατάφεραν να σιγάσουν τη φωνή της, που αντηχεί ακόμα, 80 χρόνια μετά: «blood on the leaves and blood at the root». Γιατί ο ρατσισμός στην Αμερική είναι βαθιά ριζωμένος και δεν εξαλείφθηκε το 30 και το 40, όυτε και σήμερα. Και δεν είναι τυχαίο που μία ταινία επιλέγει να αφηγηθεί αυτή την ιστορία σήμερα, στον απόηχο του #blacklivesmatter. Γιατί είναι πραγματικά πανεύκολο να δει κανείς τον τραγικό παραλληλισμό του “Strange Fruits” με το “I can’ t breathe”.

Η ταινία «Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον της Μπίλι Χόλιντεϊ» κυκλοφορεί από τις 10 Ιουνίου στους θερινούς κινηματογράφους.

Πηγές:

https://flix.gr/cinema/the-united-states-vs-billie-holiday-review.html

https://www.athinorama.gr/cinema/article/inomenes_politeies_enantion_mpili_xolintei_-2549396.html

https://www.bovary.gr/art/analyse/tainies-tis-ebdomadas-10-eos-16-ioynioy

https://www.athinorama.gr/cinema/movie/inomenes_politeies_enantion_mpili_xolintei-10071551.html

https://www.monopoli.gr/2021/06/10/showtimes/cinema/481315/inomenes-politeies-enantion-mpili-xolintei/

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *