«Φαρενάιτ 451»: ένα μυθιστόρημα για τη λογοκρισία και την ελευθερία της σκέψης

Το «Φαρενάιτ 451» αποτελεί το δίχως άλλο ένα από τα σημαντικότερα δυστοπικά μυθιστορήματα του 20ού αιώνα. Διεθνώς καταξιωμένο, με περισσότερα από πέντε εκατομμύρια αντίτυπα σε κυκλοφορία, το κλασικό μυθιστόρημα του Ρέυ Μπράντμπερυ είναι μια ιστορία για τη λογοκρισία και για τους ανθρώπους που την αψηφούν – ένα βιβλίο εξίσου επίκαιρο σήμερα με την εποχή που πρωτοεκδόθηκε, περίπου πριν από εξήντα χρόνια. Ο τίτλος δηλώνει τη θερμοκρασία στην οποία αρχίζει να καίγεται το χαρτί και αναφέρεται στην πρακτική της «καύσης βιβλίων», που ταυτίζεται ιστορικά και συμβολικά με την καταστολή της ελευθερίας σκέψης και λόγου. Πρόκειται για ένα βιβλίο που διάβασε η ομάδα μας τους προηγούμενους μήνες και ξεχωρίσαμε για αρκετούς λόγους.

Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

“Το σύστημα ήταν απλό. Όλοι το καταλάβαιναν. Τα βιβλία έπρεπε να καούν, μαζί με τα σπίτια όπου ήταν κρυμμένα.

Βασικός ήρωας του βιβλίου είναι ο Γκάι Μόνταγκ, ένας πυροδότης που χαίρεται να καίει βιβλία και είναι παντρεμένος με μια αφελή νοικοκυρά που παίρνει υπνωτικά και περνάει όλο της το χρόνο μπροστά στη μικρή οθόνη. Η γειτόνισσά του, Κλαρίς, θα τον κάνει να ενδιαφερθεί για την ανάγνωση και τα βιβλία.

Σε μια από τις κλήσεις τους, οι πυροδότες επισκέπτονται ένα σπίτι, όπου εντοπίζουν μια εκτενή κρυφή βιβλιοθήκη. Η ιδιοκτήτρια του σπιτιού και της βιβλιοθήκης αντιστέκεται και αρνείται να αποχωρήσει από το χώρο, προτιμώντας να παραδοθεί στις φλόγες μαζί με τα βιβλία της.

Ο Γκάι μαθαίνει από τον Μπίτι, τον προϊστάμενό του, ότι η καύση των βιβλίων γίνεται όχι με κυβερνητική εντολή, αλλά επειδή εκτοπίστηκαν από την εικόνα (τηλεόραση, κινηματογράφος, αλλά και το ραδιόφωνο) και από τις κοινωνικές ομάδες που λογόκριναν ό,τι ήταν αντίθετο στις πεποιθήσεις τους.

Η γνωριμία του Γκάι με τον άλλοτε καθηγητή Λογοτεχνίας Φάμπερ, τον κάνει να αντιληφθεί τη σημασία των βιβλίων και του γραπτού λόγου, που δίνει την πραγματική διάσταση του κόσμου και των προβλημάτων του, σε αντίθεση με την εικονική πραγματικότητα της τηλεόρασης. Τελικά, ο Γκάι θα στραφεί κατά των πυροδοτών συνεργατών του με συνέπειες απρόβλεπτες για τον ίδιο.

Η ΤΑΡΑΧΩΔΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Το βιβλίο «Φαρενάιτ 451» εκδόθηκε το 1953. Ο συγγραφέας του βιβλίου και ο εκδότης Ίαν Μπαλαντάιν, πριν γίνει η έκδοση, ήθελαν να δημοσιεύσουν περικοπές του σε περιοδικά, για να το προβάλλουν. Ωστόσο, κανένας εκδότης περιοδικού δεν το δεχόταν. Στην Αμερική της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Ενεργειών του γερουσιαστή Μακάρθι τέτοιου είδους βιβλία μπορούσαν να χαρακτηριστούν επιλήψιμα. Βρέθηκε όμως στο Σικάγο ένας νέος εκδότης, ο Χιου Χέφνερ, που ετοιμαζόταν να βγάλει ένα καινούργιο περιοδικό το «Πλεϊμπόι», ο οποίος, δίνοντάς τους 450 δολάρια, δημοσίευσε αποσπάσματα του βιβλίου στα πρώτα τεύχη.

ΤΟ “ΦΑΡΕΝΑΙΤ 451” ΣΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ

Το «Φαρενάιτ 451» μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Φρανσουά Τριφό το 1966 με τους Τζούλι Κρίστι, Όσκαρ Βέρνερ και Σίριλ Κιούζακ. Παράλληλα, το έργο γνώρισε και γνωρίζει και πολλές επιτυχημένες θεατρικές διασκευές ανά την υφήλιο, καθώς ο ίδιος ο συγγραφέας του το είχε προσαρμόσει και σε μορφή θεατρικού σεναρίου. Μία από αυτές είναι και η παράσταση που ανέβηκε στην Ελλάδα στο Θέατρο Πόρτα το 2018.

Η ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΛΑΣΙΚΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα σκοτεινό, ρηξικέλευθο και προφητικό που παραπέμπει τον αναγνώστη του στην αφήγηση του “1984” του Όργουελ και του “Θαυμαστός καινούργιος κόσμος” του Χάξλεϋ. Στα λιγότερο θετικά του στοιχεία θα συγκαταλέγαμε τις αιφνίδιες μεταβολές σκηνών στην αφήγηση, τον συχνά δυσνόητο μεταφορικό του λόγο, όπως και τη λιγοστή εμφάνιση μιας τόσο πολυσήμαντης ηρωίδας, όπως η Κλαρίς. Για τα παραπάνω στοιχεία ο συγγραφέας δηλώνει, ωστόσο, ενήμερος στον πρόλογό του, όπου και εκφράζει την απροθυμία του να τροποποιήσει το πρώτο μυθιστόρημα της νιότης του, αφού πια το είχε ολοκληρώσει.

Σε κάθε περίπτωση, το μυθιστόρημα αυτό αποτελεί έναν ύμνο για την αξία του βιβλίου και δείχνει την σχέση που έχει με το επίπεδο της κοινωνίας και της σκέψης του ανθρώπου. Η πλήρης απουσία των βιβλίων και η πλήρης επικράτηση της τηλεόρασης έχουν μεταλλάξει τους ανθρώπους, γεγονός που επιτρέπει ευθείς παραλληλισμούς με τη σημερινή μας κοινωνία. Δεν είναι υπερβολικό να ισχυριστούμε ότι η κοινωνία που δημιούργησε στο μυαλό του ο συγγραφέας είναι ένα αλλοιωμένο είδωλο της δικής μας. Αυτή η τραβηγμένη ίσως παρομοίωση είναι ενδεικτική της σημασίας

ΠΗΓΕΣ: ΦΑΡΕΝΑΙΤ 451 / BRADBURY RAY, Φαρενάιτ 451 – Βικιπαίδεια, Βιβλιοκριτική για το βιβλίο ΦΑΡΕΝΑΪΤ 451 – RAY BRADBURY / ΡΕΥ ΜΠΡΑΝΤΜΠΕΡΥ (Εκδόσεις ΓΡΗΓΟΡΗΣ), «Φαρενάιτ 451» δια χειρός Θωμά Μοσχόπουλου στο Θέατρο Πόρτα – Θέατρο – Χορός – Κοινωνικό έργο – σύγχρονο έργο – elculture.gr

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *