Δεσμοί Γυναικών: Μία σπουδαία ταινία για την γυναικεία δύναμη και αλληλεγγύη

Σε μια εποχή κατά την οποία οι φωνές διεκδίκησης των γυναικείων δικαιωμάτων ακούγονται όλο και δυνατότερα ανά τον κόσμο, η αντιμετώπιση μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης αναδεικνύεται σε ένα από τα κυρίαρχα σύγχρονα κινηματογραφικά θέματα. Από το αμερικανικό “Never, Rarely, Sometimes, Always” έως το γαλλικό “Γεγονός”, οι ηρωίδες οι οποίες αγωνίζονται για το δικαίωμά τους να ορίζουν το σώμα τους πληθαίνουν. Έτσι, και ο Μαχάματ-Σαλέχ Χαρούν, ο δημιουργός που έχει δώσει μορφή και φωνή στη ζωή στην Κεντρική Αφρική κι επανειλημμένα έχει συμμετάσχει και βραβευτεί στο Φεστιβάλ Κανών (2006 και 2010), επιστρέφει με το “Lingui” ή όπως αποδόθηκε στα ελληνικά “Δεσμοί Γυναικών”, μία ταινία αφιερωμένη στην γυναικεία δύναμη και αλληλεγγύη.

Με θεματικές που μόνιμα αγγίζουν τα κοινωνικοπολιτικά θέματα της χώρας του (οικονομική κρίση, εμφύλιος, η θέση της γυναίκας στην ισλαμική κοινωνία), και με το φακό του να κλέβει στιγμές λυρισμού και κινηματογραφικής ομορφιάς, στην νέα του ταινία ο Χαρούν περιηγεί τον δυτικό θεατή σε άγνωστους τόπους – όχι μόνο γεωγραφικούς- αλλά και αυτούς της κοινωνικής ενσυναίσθησης: στον 21ο αιώνα υπάρχουν ακόμα γυναίκες που δεν μπορούν να έχουν έλεγχο στο σώμα τους. Μία συμπαραγωγή μεταξύ του Τσαντ, της Γαλλίας, της Γερμανίας, και του Βελγίου έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Διαγωνιστικό Πρόγραμμα του Φεστιβάλ Καννών, στη συνέχεια προβλήθηκε στο Διαγωνιστικό Πρόγραμμα του Φεστιβάλ Λονδίνου, στο Φεστιβάλ του Τορόντο, του Μπουσάν, κέρδισε το Βραβείο ICFT-UNESCO Gandhi Medal στο Φεστιβάλ Γκόα στην Ινδία και το Βραβείο Συμπαραγωγής στο Φεστιβάλ Αμβούργου. Ήταν η Επίσημη Πρόταση του Τσαντ για το Όσκαρ Διεθνούς Ταινίας και συμπεριλήφθηκε στις 5 Καλύτερες Ξένες Ταινίες του National Board of Review.

Στα προάστια της Ντζαμένα στο Τσαντ, η Αμίνα (Achouackh Abakar Souleymane) ζει μόνη της με την 15χρονη κόρη της, τη Μαρία (Rihane Khalil Alio). Ο ήδη εύθραυστος κόσμος τους καταρρέει την ημέρα που η Αμίνα ανακαλύπτει πως η κόρη της είναι έγκυος. Η Μαρία είναι αποφασισμένη να κάνει έκτρωση πάση θυσία, κάτι το οποίο στη χώρα της είναι νομικά απαγορευμένο, αλλά και ηθικά όσο και θρησκευτικά έντονα κατακριτέο. Η Αμίνα θεωρεί την ιδέα της κόρης της εξωφρενική, αλλά το ανυποχώρητο πείσμα της μικρής την πείθει να γίνει αρωγός της σε αυτό το απονενοημένο εγχείρημα, το οποίο απαιτεί απόλυτη μυστικότητα, “ειδικές” γνωριμίες και πολλά χρήματα. Έτσι, η Οδύσσεια της Αμίνα ξεκινά, όμως αντιμετωπίζει μια μάχη που δείχνει εκ προοιμίου χαμένη. Όμως στην πορεία θα διαπιστώσει ότι γύρω από εκείνην και την κόρη της χτίζεται ένα απρόσμενο δίχτυ προστασίας από μια μυστική κοινότητα γυναικών, που υπάρχει και οργανώνεται κάτω από την επίσημη κοινότητα που διαχειρίζονται οι άνδρες.

Όπως μας πληροφορεί στο σκηνοθετικό σημείωμα του Χαρούν, lingui στη γλώσσα του Αφρικανού δημιουργού σημαίνει δεσμός («Sacred Bonds» αποδίδεται ο τίτλος της ταινίας στην αγγλόφωνη διανομή), η «κοινωνική κόλλα» -σε μια πιο ελεύθερη μετάφραση- που συνέχει τις επιμέρους μονάδες σε ένα ενιαίο σύνολο, συγκροτώντας έναν κοινωνικό ιστό αλτρουϊσμού. Εν προκειμένω, το «lingui» αναφέρεται εννοιολογικά στη φιλμική του αποτύπωση στις σχέσεις μεταξύ γυναικών (στους «Δεσμούς Γυναικών») και, ευτυχώς, η αποτύπωση αυτή δεν ενέχει μελοδραματισμούς ή καταγγελτική θυματοποίησή τους, καθώς ως επί το πλείστον προβάλλεται η δυναμική κι εφευρετική πλευρά των γυναικών αυτών, ως η μόνη στρατηγική επιβίωσης σ’ένα βαθιά πατριαρχικό περιβάλλον.

Ο Χαρούν υπογράφει ένα λιτό ανθρώπινο δράμα. Με υπέροχη φωτογραφία ποτισμένη από το φως και τα χρώματα της Αφρικής και πρωταγωνίστριες τις ασυμβίβαστες και πολυμήχανες γυναίκες της χώρας του, με δύο εξαιρετικές ερασιτέχνες ηθοποιούς στο επίκεντρο, ο Χαρούν αφηγείται μια ιστορία που ξεπερνά τον αναμενόμενο δηκτικό σχολιασμό για τη μειονεκτική θέση της γυναίκας στο εχθρικό, συντηρητικό πατριαρχικό περιβάλλον και ανάγεται σε ένα εμπνευσμένο σχόλιο για τη γυναικεία αλληλεγγύηκαι το δικαίωμα της γυναίκας στο σώμα της.

Φυσικά, είναι αναπόφευκτα σημαντική η δημόσια αναγνώριση από έναν άνδρα δημιουργό του τι υφίστανται οι γυναίκες στον τόπο από τον οποίο προέρχεται, καθώς κι η κινηματογραφική απεικόνισή τους με όρους αυτόφωτων και πολυμήχανων προσωπικοτήτων κι όχι απλώς βουβών, καρτερικών θυμάτων. Αν και πάρχουν στιγμές υπερβολής που φλερτάρουν με τη συγκατάβαση, τον διδακτισμό, αλλά οφείλεις να τις παραβλέψεις μπροστά στην τρυφερότητα και το σεβασμό που πλησιάζει τις ηρωίδες του.

Η μεγαλύτερη πολιτική απόφαση του Αφρικανού σκηνοθέτη είναι να μη λήξει την ταινία τραγικά, όπως έχουμε συνηθίσει, αλλά να αφήσει το φως και την ελπίδα να τρυπώσουν στις λασπωμένες παράγκες του Τσαντ. Οι δεσμοί γυναικών θα σπάσουν τα όρια της οικογένειας, θα συνασπιστούν στις γειτονιές, τις κοινότητες, θα αλληλοβοηθηθούν, θα κάνουν την επανάστασή τους και θα γλιτώσουν την επόμενη γενιά.

Ο Χαρούν οδηγεί τις ηρωίδες του προς την απελευθερωμένη συνειδητοποίηση με δροσερή αισιοδοξία και κάποιες καλοδεχούμενες αφηγηματικές ευκολίες, περιγράφει χωρίς μεμψιμοιρίες μια σκληρή, αόρατη στον δυτικό κόσμο καθημερινότητα και καταγγέλλει την κρυμμένη βία της θρησκόληπτης, πατριαρχικής και αυταρχικής πραγματικότητας μιας ολόκληρης ηπείρου.

“Όταν μοιραζόμαστε τον ίδιο χώρο, ανήκουμε στην ίδια κοινότητα· είναι λοιπόν καθήκον μας να φροντίζουμε ο ένας τον άλλον, να αλληλοβοηθόμαστε σε πνεύμα αλληλεγγύης και καλοσύνης.”

Πηγές:

https://www.athinorama.gr/cinema/cinema-reviews/3002758/3002758-desmoi-gunaikon/

https://www.moveitmag.gr/tainies/desmoi-gynaikon/66118

https://flix.gr/cinema/lingui-review.html

https://www.efsyn.gr/tehnes/sinema/336136_gynaikes-apenanti-sto-andriko-teihos-tis-paradosis-tis-sklirotitas-tis

http://www.cinemanews.gr/v5/movies.php?n=11952

https://www.athensvoice.gr/culture/cinema/750050-kritiki-tainias-desmoi-gynaikon»

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.