Λογοτεχνία και Queerness

Αντί προλόγου

Το τελευταίο διάστημα  ολοένα και συχνότερες είναι οι συζητήσεις για την queer τέχνη και λογοτεχνία, τις παραμέτρους που την προσδιορίζουν, τα στοιχεία γενικά που ορίζουν όσο το δυνατό πληρέστερα το ίδιο το queer. Η ελευθερία και ταυτόχρονα η αναγκαιότητα δημόσιας έκφρασης, μέσω της λογοτεχνίας, υποκειμένων που αυτοπροσδιορίζονται queer αποδίδει έργα με έντονο βιωματικό χαρακτήρα όπου η ένταση της αδιαμεσολάβητης εμπειρίας προσδίδει αμεσότητα και αυθεντικότητα. Η ιδιαιτερότητα της queer λογοτεχνίας δείχνει, εκθέτει, διατρανώνει μια πλευρά του κόσμου ως τώρα αποσιωπημένη. Η queer λογοτεχνία δεν παίρνει «ταμπέλα» για να περιθωριοποιηθεί ως περιφερειακή, όπως συνέβαινε κάποτε με τη γυναικεία λογοτεχνία, αλλά ακριβώς για να γίνει ορατή ως χαρακτηριστικά και ανατρεπτικά διαφορετική, αντι-κανονιστική- αντιεξουασιστική. Το queer δεν είναι αποκλειστικά και μόνο το βίωμα κι η έκθεσή του ούτε μόνο ακαδημαϊκός όρος, αλλά είναι ζήτημα γλώσσας και πολιτικής. Αν η “queer” γλώσσα δεν ανοικειώνει, δεν από-ταυτοποιεί, δεν υπονομεύει, δεν εξεγείρεται ενάντια στο ετεροκανονι(στι)κό, αν το queer δεν είναι βαθειά πολιτικό, αν αγνοεί εντελώς το ταξικό, αν δεν είναι ανοιχτό στα όριά του, τότε δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί queer. Η queer λογοτεχνία μπορεί να συστήσει στον αναγνώστη εκ νέου τον ερωτισμό και την αγάπη χωρίς διακρίσεις με βάση το φύλο, χωρίς να θέλει να το υποτιμήσει βέβαια, αλλά έχοντας απώτερο σκοπό τη συζήτηση περί ανθρώπινων σχέσεων, ερωτικών διαθέσεων, καθώς και την καταγραφή του έντονου ρατσισμού αλλά και την πολιτική και κοινωνική υπονόμευση των βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων που μπορεί να βιώσει κάποιος που θα εκδηλώσει διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό από την πλειονότητα μιας κοινωνίας.

Continue reading “Λογοτεχνία και Queerness”

«Η ιστορία ενός γάτου που έμαθε σε έναν γλάρο να πετάει»: ένα μοντέρνο παραμύθι για την οικολογική καταστροφή

Στο σημερινό μας αφιέρωμα επιλέξαμε να σας παρουσιάσουμε ένα πολυαγαπημένο βιβλίο μικρών και μεγάλων που μπορεί πλέον να χαρακτηριστεί και ως κλασικό. Ο λόγος για το μυθιστόρημα του Λούις Σεπούλβεδα, «Η ιστορία ενός γάτου που έμαθε σε έναν γλάρο να πετάει». Πρόκειται για ένα μοντέρνο παραμύθι που η εξέλιξή του γίνεται φανερή, στον αναγνώστη ήδη από τον τίτλο του. Το έργο αυτό θίγει σύγχρονα θέματα, όπως την καταστροφή του περιβάλλοντος. Ο ίδιος ο συγγραφέας το αφιέρωσε στα παιδιά του, στο Αμβούργο και στον γάτο Ζορμπά, τιμώντας έτσι τον Καζαντζάκη τον οποίο θαυμάζει.

Η Κενγκά, ένας άτυχος γλάρος, πέφτει θύμα της ‘μαύρης μάστιγας’, μιας ουσίας μαύρης και λιπαρής με την οποία είχαν μολύνει τη θάλασσα κάποια πετρελαιοφόρα, και πεθαίνει. Λίγο πριν πεθάνει γεννάει ένα αυγό το οποίο εμπιστεύεται σ’ ένα “γάτο μαύρο και πελώριο και χοντρό” που ακούει στο όνομα Ζορμπάς και από τον οποίο ζητά να μάθει στον μικρό γλάρο, που θα βγει από το αυγό, πώς να πετάει. Και παρόλο που ο Ζορμπάς είναι γάτος και δεν έχει ιδέα για το πώς να φέρει εις πέρας αυτή την παράξενη αποστολή, συμφωνεί και αποδέχεται την ευθύνη. Ο Ζορμπάς και ο μικρός γλάρος, η Καλότυχη, δεν ανήκουν στο ίδιο είδος αλλά παρόλα αυτά καταφέρνουν να δημιουργήσουν μια πολύ όμορφη σχέση. Στον κόσμο αυτού του βιβλίου, ο κίνδυνος φέρνει κοντά δύο διαφορετικά πλάσματα και οι αντιξοότητες τα δένουν.

Continue reading “«Η ιστορία ενός γάτου που έμαθε σε έναν γλάρο να πετάει»: ένα μοντέρνο παραμύθι για την οικολογική καταστροφή”

«Ναι στη ζωή, ό,τι κι αν συμβεί» από τον Βίκτορ Ε. Φρανκλ, έναν επιζώντα του Ολοκαυτώματος

ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ

Στο σημερινό μας αφιέρωμα θα ασχοληθούμε με ένα υπέροχο βιβλίο αυτοβελτίωσης που διαβάσαμε πρόσφατα. Ο λόγος για το βιβλίο «Ναι στη ζωή, ό,τι κι αν συμβεί» του συγγραφέα Βίκτορ Ε. Φρανκλ από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Μέσα στην πληθώρα των – ομολογουμένως πολύ αξιολόγων – βιβλίων αυτοβελτίωσης που έχουν εκδοθεί τα τελευταία χρόνια το συγκεκριμένο βιβλίο ξεχωρίζει για εμάς για έναν πολύ απλό μα και ουσιαστικό λόγο· λόγω της ικανότητάς του να μας επανασυνδέει κάθε φορά που ανατρέχουμε σε αυτό με τις πραγματικές αξίες, με όλα όσα συνθέτουν το πολυπόθητο και κατά κανόνα δυσεύρετο νόημα της ζωής.

Continue reading “«Ναι στη ζωή, ό,τι κι αν συμβεί» από τον Βίκτορ Ε. Φρανκλ, έναν επιζώντα του Ολοκαυτώματος”

“Η χαμένη τιμή της Καταρίνας Μπλουμ”: ένα δριμύ κατηγορώ κατά του Κίτρινου τύπου

Η βιβλιοπρόταση της δεύτερης εβδομάδας του Απριλίου 2022 είναι το σπουδαίο μυθιστόρημα του Χάινριχ Μπελ “Η χαμένη τιμή της Καταρίνας Μπλουμ”. Το πιο πολυδιαβασμένο έργο του Μπελ που εκδόθηκε το 1974 και έχει πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως αποτελεί ένα επίκαιρο ανάγνωσμα, καθότι εξετάζει κριτικά την ολοένα αυξανόμενη δύναμη των μέσων ενημέρωσης.

Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

1974, Κολωνία. Η Καταρίνα Μπλουµ µια νεαρή γυναίκα, που εργάζεται ως οικιακή βοηθός στο σπίτι ενός δικηγόρου, ζει ήσυχα ώσπου ένα τυχαίο γεγονός ανατρέπει την καθηµερινότητά της, διαταράσσει την ισορροπία της και την οδηγεί στο έγκληµα. Έγκληµα εκδίκησης, έγκληµα τιµής.

Όλα αρχίζουν όταν σ’ ένα αποκριάτικο πάρτι η Καταρίνα γνωρίζεται µε τον Λούντβιχ, και στη συνέχεια περνά τη νύχτα µαζί του. Πρόκειται για µια εφήµερη γνωριµία. Η Καταρίνα δεν γνωρίζει ότι η Αστυνοµία καταζητεί τον Λούντβιχ, αλλά το επόµενο πρωί οι αστυνοµικοί εισβάλλουν σπίτι της µαζί µε τους γραφιάδες των σκανδαλοθηρικών εφηµερίδων. Η Καταρίνα βοηθάει τον Λούντβιχ να διαφύγει και στη συνέχεια τη συλλαµβάνουν, την ανακρίνουν, τη φωτογραφίζουν – τη σέρνουν στη λάσπη. Καθώς η ιστορία της νεαρής γυναίκας ξετυλίγεται, αποκαλύπτεται ένα πανόραµα ανθρώπινων σχέσεων και κινήτρων, η κοινωνική πραγµατικότητα ως ένας λαβύρινθος ανάµεσα στην αλήθεια και την επινόηση.

Continue reading ““Η χαμένη τιμή της Καταρίνας Μπλουμ”: ένα δριμύ κατηγορώ κατά του Κίτρινου τύπου”

“Ο Μύθος του Σίσυφου” του Αλμπέρ Καμύ

Θα ήταν δυνατό ένας άνθρωπος, ο οποίος είναι αιώνια καταδικασμένος, να κουβαλάει έναν βράχο μέχρι την κορυφή ενός βουνού, να είναι ευτυχισμένος; «Πρέπει να φανταστούμε το Σίσυφο ευτυχισμένο», γράφει ο Γάλλος φιλόσοφος και πατέρας του παραλόγου, Άλμπερ Καμύ. Στο δοκίμιο “Ο Μύθος του Σίσυφου” , μέσα από έναν παράλογο ήρωα, ο συγγραφέας θίγει το ζήτημα της ανθρώπινης ύπαρξης. Οι άνθρωποι αναζητούν το νόημα της, όμως ο άθλιος κόσμος αδυνατεί να δώσει.

Continue reading ““Ο Μύθος του Σίσυφου” του Αλμπέρ Καμύ”

Κιμ Τζιγιάνγκ, γεννημένη το 1982: ένα λογοτεχνικό φεμινιστικό μανιφέστο

Αντί Προλόγου

Πρόσφατα οι εκδόσεις Μίνωας πήραν μια σπουδαία εκδοτική πρωτοβουλία: να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά το διεθνές best seller μυθιστόρημα της Τσο Ναμ- Τζου “Κιμ Τζιγιάνγκ, γεννημένη το 1982“. Εμείς το διαβάσαμε με αφορμή την ημέρα της γυναίκας και σας το παρουσιάζουμε.

Continue reading “Κιμ Τζιγιάνγκ, γεννημένη το 1982: ένα λογοτεχνικό φεμινιστικό μανιφέστο”

“Αγάπη Παράνομη”: Του Κωνσταντίνου Θεοτόκη

Ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης (1872-1923) είναι ένας από τους σπουδαιότερους πεζογράφους και μεταφραστές των νεοελληνικών γραμμάτων.  Η Τιμή και το Χρήμα, Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα, Ο Κατάδικος, Οι σκλάβοι στα δεσμά τους είναι μερικά από τα πιο γνωστά έργα του Κερκυραίου πεζογράφου. Στο παρόν αφιέρωμα θα παρουσιαστεί το έργο “Αγάπη Παράνομη”, το οποίο φέτος απολαύσαμε και τηλεοπτικά.

Continue reading ““Αγάπη Παράνομη”: Του Κωνσταντίνου Θεοτόκη”

Το Λεμονόδασος: το μυστικιστικό πρωτόλειο του Κοσμά Πολίτη

Αντί Προλόγου

Σε λίγες μέρες είναι η επέτειος από τον θανάτου του κατά κόσμον Πάρη Ταβελούδη, που αν σαν όνομα σας ακούγεται άγνωστο δεν θα μας κάνει εντύπωση. Έκανε την εμφάνισή του στα γράμματα με το ψευδώνυμο Κοσμάς Πολίτης. Το όνομα αυτό έμελλε να τον ακολουθήσει μέχρι το τέλος της ζωής του και να τον καταστήσει έναν από τους πιο γνωστούς λογοτέχνες του αθηναϊκού καλλιτεχνικού στερεώματος της γενιάς του ’30. Αν και το αδιαμφισβήτητα πιο γνωστό του έργο είναι το μυθιστόρημα “Eroica” εμείς σήμερα θα περιηγηθούμε στο πρωτόλειό του. Ας περιδιαβούμε, λοιπόν, το Λεμονόδασος, το πρώτο βιβλίο του Κοσμά Πολίτη.

Continue reading “Το Λεμονόδασος: το μυστικιστικό πρωτόλειο του Κοσμά Πολίτη”

«Τα ρέστα» της ζωής του Κώστα Ταχτσή

«Τα ρέστα» (1972) του Κώστα Ταχτσή είναι μια συλλογή δώδεκα διηγημάτων με έντονο αυτοβιογραφικό χαρακτήρα. Ο Κώστας Ταχτσής ήταν ποιητής και συγγραφέας της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Το μοναδικό μυθιστόρημά του «Το τρίτο στεφάνι», που εκδόθηκε το 1962, σφράγισε την ελληνική λογοτεχνία.

Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Η υπόθεση του έργου επικεντρώνεται σε ένα αγόρι, που μεγαλώνει στην Αθήνα, κάτω από την επιβλητική σκιά γιαγιάς, μάνας και μιας μεταπολεμικής Ελλάδας που από παντού μυρίζει καταπιεσμένη επιθυμία. Όλες οι ιστορίες μοιάζουν ατελή αυτοβιογραφικά σκίτσα που σταματούν, για να ξεκινήσουν αλλιώς,  ή όλες οι ιστορίες γυρίζουν γύρω από τον ίδιο ήρωα που μας παρουσιάζεται κάθε φορά σε διαφορετική εκδοχή. Τα ρέστα καταλήγουν, έτσι, να προτείνουν την αυτοβιογραφία ενός πολλαπλού εγώ.

Ο  Κώστας Ταχτσής περνάει την εφηβεία του σε ένα μητριαρχικό περιβάλλον όπου συχνά τα αρσενικά πέφτουν θύματα τον θηλυκών, οι οποίες μηχανογραφούν εις βάρος τους. Κι έτσι χάρη σε αυτές, διεισδύει από πολύ μικρός στην γυναικεία ψυχολογία-αντιζηλίες προδοσίες-εκδίκηση- την οποία την αποδίδει αριστουργηματικά στο έργο του. Παράλληλα, γίνεται πρόδηλη η ομοφυλοφιλία του κεντρικού ήρωα, αλλά και οι τρικυμίες που πέρασε η σχέση του με τους γονείς του.

Κώστας Ταχτσής - Βιογραφία - Σαν Σήμερα .gr
Continue reading “«Τα ρέστα» της ζωής του Κώστα Ταχτσή”

“Στη Χώρα των Κηφήνων” του Χάινριχ Μαν

Στη χώρα των Κηφήνων είναι όλοι πάντοτε ευτυχισμένοι….

-Χάινριχ Μαν, “Στη Χώρα των Κηφήνων”

Continue reading ““Στη Χώρα των Κηφήνων” του Χάινριχ Μαν”