«Δάντης και Βιργίλιος στην Κόλαση», ο σκοτεινός πίνακας του Μπουγκερώ

«Δάντης και Βιργίλιος στην Κόλαση» ονομάζεται ένας από τους πιο σκοτεινούς πίνακες που δημιουργήθηκαν ποτέ.

Φιλοτεχνήθηκε το 1850 από τον Γάλλο ζωγράφο Ουιλιάμ-Αντόλφ Μπουγκερώ. Απεικονίζει μια βίαιη σκηνή από την Κόλαση της Θείας Κωμωδίας του Δάντη.

Στον πίνακα διακρίνεται αριστερά ο Δάντης και ο Βιργίλιος να στέκονται όρθιοι και να παρακολουθούν την πάλη του  Τζιάννι Σκίκκι και του Καπότσιο. Ο Σκίκκι  έχει ακινητοποιήσει τον Καπότσι και τον ξεσκίζει με τα δόντια του. Του επιτίθεται με μανία, τον έχει ρίξει στο έδαφος και του κρατάει το χέρι. Με το στόμα του τον δαγκώνει στον λαιμό και του σκίζει το δέρμα. Και οι δύο έχουν διαπράξει αμαρτήματα και βρίσκονται στην κόλαση. Ο Καπότσιο ήταν αιρετικός και αλχημιστής, ενώ ο Σκίκκι είχε σφετερισθεί την ταυτότητα ενός νεκρού για να αποκτήσει την κληρονομιά του. Στον ουρανό ξεχωρίζει η μορφή ενός ιπτάμενου δαίμονα, ενώ στο έδαφος κείτεται ένας νεκρός. Πρόκειται για ένα ανατριχιαστικό θέμα, το οποίο ο Μπουγκερώ εμπνεύστηκε από το έργο του Δάντη Θεία Κωμωδία.

Όταν ο πίνακας εκτέθηκε ο Τεοφίλ Γκοτιέ αποθέωσε τον Μπουγκερώ. Στον καμβά του αποτύπωσε τη στιγμή που ο Δάντης συνοδευόμενος από τον δάσκαλό του, Βιργίλιο επισκέπτεται τους εννέα κύκλους της Κόλασης. Η συγκεκριμένη σκηνή προέρχεται από την περιήγηση του Δάντη στον όγδοο κύκλο, όπου ήταν η θέση των απατεώνων, των μάγων, των ψευδοπροφήτων και των διεφθαρμένων. Η ένταση της στιγμής αποτυπώνεται από τους τεντωμένους μυς των κορμιών και τα απελπισμένα πρόσωπα.

Ωστόσο, εκτός από τη βία που κυριαρχεί, ο Μπουγκερώ έχει αποτυπώσει την ομορφιά και τη δύναμη των γυμνασμένων κορμιών με μοναδικό τρόπο. Επίσης, έχει απεικονίσει αριστοτεχνικά την κίνηση των σωμάτων και την οργή που επικρατεί. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια μάχη καταραμένων ψυχών που εξαπάτησαν τους συνανθρώπους τους και διώχθηκαν στην Κόλαση.

Ο πίνακας «Δάντης και Βιργίλιος στην Κόλαση» εκτίθεται στο Μουσείο Ορσέ.

Ο «σκοτεινός» Ουίλιαμ Μπλέικ εικονογραφεί την Θεία Κωμωδία

Ο Ουίλιαμ Μπλέικ, ο οποίος φεύγει από τη ζωή σαν σήμερα στις 12 Αυγούστου 1827, ήταν ένας από τους σημαντικότερους Άγγλους ποιητές και παράλληλα ζωγράφος, χαράκτης, εικονογράφος, μυστικιστής και οραματιστής.  

Χαρακτηρίζεται συχνά «προφήτης» της αγγλικής λογοτεχνίας και υπήρξε αναμφισβήτητα ένας από τους πλέον εκκεντρικούς και πολύπλευρους καλλιτέχνες. Αν και στην εποχή του χλευάστηκε ως παράφρων, σήμερα αναγνωρίζεται ως ο αυθεντικότερος και πιο εκλεκτός από τους ρομαντικούς ποιητές και θεωρείται μια από τις σημαντικότερες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Είναι κοινή διαπίστωση των μελετητών του πως η αξία του Μπλέικ δεν περιορίζεται μόνο στο γεγονός πως αποτέλεσε έναν αξιόλογο ρομαντικό ποιητή αλλά κυρίως στο ότι κατόρθωσε παράλληλα να δημιουργήσει και να απεικονίσει ένα εξαιρετικά πολύπλοκο προσωπικό μυθολογικό σύστημα.  

Ως μια από τις κορυφαίες μορφές του Ρομαντισμού, τον περίφημο Βρετανό ποιητή, ζωγράφο και χαράκτη οι σύγχρονοί του δεν αντιλήφθηκαν την αξία του. Σήμερα, ωστόσο, συγκαταλέγεται ανάμεσα στους μείζονες ποιητές της παγκόσμιας λογοτεχνίας και τους μεγάλους δασκάλους της ζωγραφικής. Μάλιστα, πέρα από τη βαθιά επίδραση που άσκησε στους Ρομαντικούς του 19ου αιώνα, η φήμη του Μπλέικ συνέχισε να μεγαλώνει κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, με τα «καταραμένα» ζωγραφικά κυρίως έργα του να έχουν χρησιμοποιηθεί κατά κόρον στον ποπ πολιτισμό μας, κοσμώντας εξώφυλλα δίσκων και βιβλίων. Όταν τα πράγματα έχουν εξάλλου να κάνουν με μεταφυσική, Βίβλο, Κόλαση κ.λπ., το όνομα του Μπλέικ και οι ζοφερές του παραστάσεις μας έρχονται πρώτα στο μυαλό.

Στο τέλος της ζωής του καταπιάστηκε με την εικονογράφηση της Θείας Κωμωδίας του Δάντη. Ένα από τα σημαντικότερα έργα της ιταλικής αλλά και της παγκόσμιας λογοτεχνίας αρχίζει να εικονογραφείται με τρόπο αληθινά μαγικό. Ο Μπλέικ πέθανε πριν καταφέρει να ολοκληρώσει την εικονογράφηση της Θείας Κωμωδίας. Παρ’ όλα αυτά, η δουλειά που έκανε, είτε πρόκειται για ολοκληρωμένα έργα που αφορούν κεφάλαια του βιβλίου είτε σκίτσα ή ημιτελείς σημειώσεις, αποτελούν ίσως μία από τις σημαντικότερες και πιο ατμοσφαιρικές εικονογραφήσεις που έγιναν ποτέ για κάποιο λογοτεχνικό έργο.  

Οι εκδόσεις Taschen συγκέντρωσαν τα έργα του που βρίσκονται σε συλλογές μουσείων και ιδιωτών και κυκλοφορούν σύντομα έναν εξαιρετικό τόμο με αυτήν τη δουλειά.

Dante running from the three beasts. Melbourne, National Gallery of Victoria © National Gallery of Victoria, Melbourne, Australia / Bridgeman Images
The inscription over Hell-Gate London, Tate Collection. © Tate, London
The Circle of the Lustful: Francesca da Rimini © Birmingham Museums Trust
The angel at the gate of Dis © National Gallery of Victoria, Melbourne, Australia / Bridgeman Images
The wood of the Self-Murderers: The Harpies and the Suicides © Tate, London
The Simoniac Pope © Tate, London
The punishment of the Thieves © Tate, London
The Schismatics and Sowers of Discord: Mosca de’Lamberti and Bertran de Born © National Gallery of Victoria, Melbourne, Australia / Bridgeman Images
Antaeus setting down Dante and Virgil in the Last Circle of Hell © National Gallery of Victoria, Melbourne, Australia / Bridgeman Images
Lucy carrying Dante in his sleep up to the entrance to Purgatory © Fogg Art Museum, Harvard University Art Museums, USA / Bequest of Grenville L. Winthrop / Bridgeman Images
Dante and Statius sleeping, while Virgil keeps watching © Ashmolean Museum, University of Oxford
The harlot and the giant © National Gallery of Victoria, Melbourne, Australia / Bridgeman Images
The angel who records the failings of the Christian rulers © Birmingham Museums Trust

ΠΗΓΕΣ: https://www.newsbeast.gr/portraita/arthro/624849/o-skoteinos-kallitehnis-ouiliam-bleik , https://www.lifo.gr/team/pinakothiki/52454