Η απελευθέρωση της Καλαμάτας εμπνέει την τέχνη του graffiti

Η περιοχή της Καλαμάτας και της Μάνης διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο τόσο κατά την προετοιμασία όσο και στα πρώτα βήματα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Εξάλλου, αρκετοί τοπικοί παράγοντες της Καλαμάτας είχαν μυηθεί ήδη από νωρίς στη Φιλική Εταιρεία. Σαν σήμερα λοιπόν, 23η Μαρτίου, πριν από 200 χρόνια συμβαίνει ένα σπουδαίο γεγονός που καθόρισε την πορεία του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα· η απελευθέρωση της πόλης της Καλαμάτας.

Continue reading “Η απελευθέρωση της Καλαμάτας εμπνέει την τέχνη του graffiti”

Ο χορός του Ζαλόγγου στην ποίηση και την τέχνη

Είναι Δεκέμβριος του 1803. Μία ομάδα από Σουλιώτισσες, για να μη συλληφθούν ζωντανές από τους Τουρκαλβανούς που τις πολιορκούσαν στο Ζάλογγο, στήνουν κυκλικό χορό και στη συνέχεια ρίχνονται στον γκρεμό με τα παιδιά τους. Η θυσία τους αυτή συγκινεί ανθρώπους του πνεύματος, καλλιτέχνες, συγγραφείς, ποιητές στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον κόσμο….

Continue reading “Ο χορός του Ζαλόγγου στην ποίηση και την τέχνη”

Η θυσία του Ιερού Λόχου στην τέχνη

Ιστορία

Τον Μάρτιο του 1821 ο Αλέξανδρος Υψηλάντης συγκρότησε στη Φωξάνη, πόλη στα όρια της Μολδαβίας με τη Βλαχία, τον Ιερό Λόχο από τριακόσιους περίπου νέους, Έλληνες σπουδαστές του εξωτερικού, καθώς και των ελληνικών σχολών του Βουκουρεστίου και της Οδησσού που διηύθυνε ο μέγας διδάσκαλος του Γένους, ο Ηπειρώτης Γεώργιος Γεννάδιος.

Continue reading “Η θυσία του Ιερού Λόχου στην τέχνη”

Η κήρυξη της επανάστασης στη Μάνη και ο όρκος των Μανιατών

Μετά την αποτυχημένη έναρξη των επαναστατικών επιχειρήσεων στις παραδουνάβιες περιοχές της Μολδοβλαχίας τον Φλεβάρη του 1821, αποφασίστηκε η έναρξη των επιχειρήσεων στην Μάνη που είχε οριστεί βασικό ορμητήριο του αγώνα. Το ετοιμοπόλεμο και εμπειροπόλεμο των κατοίκων της καθώς και η απουσία Οθωμανών στην περιοχή την καθιστούσαν ιδανική για μαζικό κίνημα, όπως και έγινε στις 17 Μαρτίου 1821 στην Αρεόπολη με επικεφαλής τον Πέτρο Μαυρομιχάλη. Οι φιλικοί τον είχαν ορίσει Αρχιστράτηγο για δύο λόγους. Στην αρχή του αγώνα ήταν ο σημαντικότερος πρόκριτος διότι είχε χρήμα αλλά και πλήθος ενόπλων. Ο άλλος λόγος ήταν να καμφθούν οι όποιοι δισταγμοί του.

Ο Ναός των Ταξιαρχών στην Αρεόπολη της Μάνης

Έτσι, μετά τη δοξολογία μπροστά στον Ιερό Ναό των Ταξιαρχών, ύψωσαν το λάβαρο του Αγώνα, δηλαδή τη Μανιάτικη Σημαία. Η σημαία ήταν λευκή, με μπλε σταυρό στη μέση. Στη πάνω πλευρά έγραφε «ΝΙΚΗ ή ΘΑΝΑΤΟΣ» και στη κάτω το ένδοξο «ΤΑΝ ή ΕΠΙ ΤΑΣ». Εκεί κήρυξαν το πόλεμο στη Τούρκικη αυτοκρατορία, γι’ αυτό η σημαία τους έγραφε «ΝΙΚΗ ή ΘΑΝΑΤΟΣ» και όχι «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ή ΘΑΝΑΤΟΣ», επειδή η Ελευθερία για τους Μανιάτες ήταν δεδομένη. Επανάσταση έκαναν οι υπόλοιποι Έλληνες που διεκδικούσαν την Ελευθερία τους.

Continue reading “Η κήρυξη της επανάστασης στη Μάνη και ο όρκος των Μανιατών”

Το κρυφό σχολειό στην ποίηση και την ζωγραφική

Ο πίνακας του Γύζη παριστά ¨Κρυφό σχολειό” αναπαριστά ένα κρυφό σχολείο, όπως το φαντάστηκε ο καλλιτέχνης, και φιλοτεχνήθηκε το 1886. Το έργο ανήκει στις συνθέσεις ηθογραφικού χαρακτήρα του Γύζη, του οποίου ο συμβολισμός δίνεται από τον ίδιο, σε επιστολή του, όπου σημειώνει χαρακτηριστικά: «Δια του υπογείου, της κλειστής θύρας και παραθύρου και δια του ωπλισμένου νέου, εσκέφθην να παραστήσω την εποχήν εκείνην της Ελλάδος, ότε επί Τουρκοκρατίας ήσαν αυστηρώς απηγορευμένα τα σχολεία και μόνον εν κρυπτώ ελειτούργουν». Είναι άγνωστη η πηγή έμπνευσης του Γύζη αλλά εικάζεται πως συνδέεται με τη γενέτειρά του, όπου ένα μικρό μοναστήρι της Αγίας Τριάδας ήταν γνωστό, προεπαναστατικά ακόμα, ως «Το Κρυφό Σχολειό» αν και σύμφωνα με μελετητές αμφισβητείται κατά πόσον αυτό το μοναστήρι πράγματι λειτουργούσε ως χώρος νυχτερινού σχολείου των υπόδουλων Ελλήνων του νησιού.

Continue reading “Το κρυφό σχολειό στην ποίηση και την ζωγραφική”

Οι ταινίες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821

Είναι οι ταινίες που προβάλλουν κάθε χρόνο τα τηλεοπτικά κανάλια την 25η Μαρτίου. Περισσότερο όμως είναι οι ταινίες που αγαπήσαμε, γιατί μετέφεραν το πάθος για επανάσταση και του ήρωες που θυσιάστηκαν για την ελευθερία. Σας παρουσιάζουμε, λοιπόν, με αφορμή τη σημερινή επέτειο 8 από τις αγαπημένες μας ταινίες για την Ελληνική Επανάσταση:

1. Ζάλογγο,Το κάστρο της Λευτεριάς

Οι ηρωικοί Σουλιώτες έχουν καταφέρει να απωθήσουν το ασκέρι του Αλή-Πασά κι ο γενναίος Μαλάμος Δράκος στέλνει τη μητέρα του να ζητήσει το χέρι της Μάρως, ανιψιάς της καπετάνισσας Τζαβέλαινας. Εκείνη παραβλέπει την έχθρα που χώριζε από χρόνια τις δυο φαμίλιες και δέχεται να του δώσει την ανιψιά της, χωρίς όμως να ξέρει ότι η Μάρω αγαπά τον Κίτσο Μπότσαρη. Όταν ο γιος της Φώτος Τζαβέλλας αρραβωνιάζει τη Μάρω με τον Κίτσο, ο Μαλάμος πνίγει τον πόνο του κι εξαπολύει την οργή του κατά των Τούρκων, οι οποίοι προσπαθούν και πάλι να πάρουν το Σούλι. Όμως, μετά τη νίκη του κατά του Τούρκου Μουσλίν Γκιολέκα, ο Μαλάμος δέχεται μια πισώπλατη τουφεκιά και λίγο αργότερα ξεψυχά. Το απάτητο Σούλι καταλαμβάνεται μετά από προδοσία του Πήλιου Γούση. Οι Σουλιώτισσες, προκειμένου να μην πέσουν στα χέρια των Τουρκαλβανών ρίχνονται στον γκρεμό του Ζαλόγγου χορεύοντας, με τα μωρά τους. Οι άντρες αποδεκατίζονται και ο καλόγερος Σαμουήλ ανατινάζει το Κούγκι, παίρνοντας μαζί του στο θάνατο και πολλούς εχθρούς. Στην ταινία πρωταγωνιστούν ο Τζαβάλας Καρούσος, Ανδρέας Ζησιμάτος, η Νίνα Σγουρίδου, ο Βύρων Πάλλης, ο Δήμος Σταρένιος,ο Λάκης Σκέλλας, ο Γιάννης Σπαρίδης, ο Νίκος Φέρμας,ο Κώστας Μπαλαδήμας, ο Δημήτρης Βουδούρης,η Έλλη Ξανθάκη ,η Παμφίλη Σαντοριναίου, κ.α. Την μουσική της ταινίας είχε επιμεληθεί ο Μανος Χατζιδάκης.

2. Η λίμνη των στεναγμών

Η Λίμνη των Στεναγμών είναι ελληνικό ιστορικό δράμα του 1959 με τους Ειρήνη Παππά, Ανδρέα Μπάρκουλη, Τζαβαλά Καρούσο και Ελένη Ζαφειρίου. Η ταινία μας μεταφέρει στην προεπαναστατική Ελλάδα και περιγράφει τη σχέση του γιου του Αλή Πασά Μουχτάρ με την Ελληνίδα Ευφροσύνη (κυρά-Φροσύνη). Η κυρα-Φροσύνη είναι παντρεμένη και έχει δύο παιδιά. Ξέροντας ότι θα τιμωρηθεί γι’ αυτή τη σχέση, φυγαδεύει τα παιδιά της στον πατέρα τους και μένει με την πιστή βάγια της στα Ιωάννινα. Πράγματι, η γυναίκα του Μουχτάρ διατάζει τη σύλληψή της, με αποτέλεσμα να βρεθεί στο παλάτι, όπου ο Αλή Πασάς την βλέπει και την ερωτεύεται. Όταν η κυρα-Φροσύνη αποκρούει τον έρωτά του αυτός διατάζει να την πνίξουν στην λίμνη των Ιωαννίνων.

3. Μπουμπουλίνα

Το δίδυμο Ειρήνη Παππά – Αντρέα Μπάρκουλη πρωταγωνίστησε και σ’ αυτή την ταινία, επίσης το 1959, υπό τη σκηνοθεσία του Κώστα Ανδρίτσου. Θέμα της ταινίας είναι η δράση της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας η οποία χήρα πια ταξιδεύει στην Οδυσσό και έρχεται σε επαφή με τα μέλη της Φιλικής Εταιρείας, παίρνοντας μέρος στην επανάσταση και δωρίζοντας πλοία ακόμα και με την δικιά της προσωπική προσφορά στο μέτωπο του αγώνα.

4. Η έξοδος του Μεσολλογίου

Οι τελευταίες μέρες της ιστορικής πολιορκίας του Μεσολογγίου. Η ταινία απεικονίζει ανάγλυφα την όλη κατάσταση που επικρατούσε στην πόλη, μετά την πολύμηνη πολιορκία των Τούρκων, και αφηγείται τη θαρραλέα προσπάθεια των υπερασπιστών της οι οποίοι επιχειρούν την ηρωική και απελπισμένη έξοδο. Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι: Μάνος Κατράκης, Τζαβαλάς Καρούσος, Άννα Ιασωνίδου, Ίλια Λιβυκού, Τάκης Εμμανουήλ, Χριστόφορος Ζήκας.

5. Μαντώ Μαυρογέννους

Η Μαντώ Μαυρογένους (Τζένη Καρέζη), αρκετά χρόνια μετά την επανάσταση και την ενεργό δράση της, ζητά τη σύνταξη του αγωνιστή και αναθυμάται τη ζωή της. Παρά τις αντιρρήσεις της μητέρας της (Κάκια Παναγιώτου), πρόσφερε την προίκα της για να στηρίξει οικονομικά την επανάσταση. Θυμάται ακόμα τον έρωτά της με τον πρίγκιπα Υψηλάντη (Πέτρος Φυσσούν) και τις δολοπλοκίες των εχθρών τους. Η ταινία του Κώστα Καραγιάννη προβλήθηκε το 1971 και έκοψε πάνω από 200.000 εισιτήρια.

6. Παπαφλέσσας

Ο Παπαφλέσσας ήταν μια πανάκριβη ταινία, που απέσπασε πολλά βραβεία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης. Σε συμπαραγωγή  του Τζέιμς Πάρις και της Φίνος Φιλμ, ο Παπαφλέσσας του 1971 παρουσίαζε τη ζωή και τον αγώνα του Γρηγορίου Δικαίου Φλέσσα ο οποίος έμεινε στην ιστορία για την ηρωική του μάχη στο Μανιάκι εναντίον του Ιμπραήμ. O Παπαφλέσσας ήταν γνωστός και ως ο μπουρλοτιέρης των ψυχών. Το καστ συμπλήρωναν ο Χρήστος Πολίτης, η Κάτια Δανδουλάκη, ο Φερνάντο Σάντσο, ο Στέφανος Στρατηγός και ο Δημήτρης Ιωακειμίδη.

7. Η δίκη των δικαστών

Λίγα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821, το νεοσύστατο ελληνικό κράτος, υπό τη βασιλεία του βαυαρού Όθωνος, προσήγαγε σε δίκη τους μεγάλους οπλαρχηγούς του αγώνα, Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και Γεώργιο Πλαπούτα, με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Η περιβόητη αυτή δίκη του 1833, που έγινε στο Ναύπλιο, συγκλόνισε το έθνος, επειδή οι πάντες γνώριζαν ότι οι δύο ήρωες ήταν απολύτως αθώοι. Η ταινία αφηγείται την ιστορία του Αθανασίου Πολυζωΐδη και του Γεωργίου Τερτσέτη, δικαστών στην κατάπτυστη δίκη του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, που αρνήθηκαν να υπογράψουν την καταδίκη του καθ’ υπαγόρευση της βαυαρικής Αντιβασιλείας. Τον Πολυζωΐδη έπαιξε ο Νίκος Κούρκουλος και τον Κολοκοτρώνη ο Μάνος Κατράκης.

8. Οι Σουλιώτες

Οι Σουλιώτες μαθαίνουν από τη θαρραλέα Βαγγελή (Κάτια Δανδουλάκη) ότι ο Αλή Πασάς (Φερνάντο Σάντσο) σκοπεύει να τους επιτεθεί και να τους θέσει υπό το ζυγό του. Η επίθεσή του όμως θα αποτύχει μπροστά στη γενναία άμυνα που θα προβάλουν οι Σουλιώτες, με αρχηγό τους τον Φώτο Τζαβέλλα (Χρήστος Καλαβρούζος). Η Βαγγελή αγωνίζεται μαζί με τους υπόλοιπους συντοπίτες της και ερωτεύεται τον καπεταν-Κόγκα Δράκο (Γιάννη Κατράνη). Ωστόσο, η προδοσία του Πήλιου Γούση θα φέρει την καταστροφή. Οι Σουλιώτες μάχονται ηρωικά, το Κούγκι ανατινάζεται και οι γυναίκες στο Ζάλογγο, για να αποφύγουν την ατίμωση, αφού στήσουν χορό, ρίχνονται στο βάραθρο κρατώντας τα παιδιά στην αγκαλιά τους.

Απόσπασμα από τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη

Τότε, εκεί που καθόμουν εις το περιβόλι μου και έτρωγα ψωμί, πονώντας από τις πληγές, όπου έλαβα εις τον αγώνα και περισσότερο πονώντας δια τις μέσα πληγές όπου δέχομαι δια τα σημερινά δεινά της Πατρίδος, ήλθαν δύο επιτήδειοι, άνθρωποι των γραμμάτων, μισομαθείς και άθρησκοι, και μου ξηγώνται έτσι: «Πουλάς Ελλάδα, Μακρυγιάννη».

Εγώ, στην άθλιαν κατάστασίν μου, τους λέγω:

«Αδελφοί, με αδικείτε. Ελλάδα δεν πουλάω, νοικοκυραίγοι μου. Τέτοιον αγαθόν πολυτίμητον δεν έχω εις την πραμάτειαν μου. Μα και να…τo ’χα, δεν τό’ δινα κανενός. Κι’ αν πουλιέται Ελλάδα, δεν αγοράζεται σήμερις, διότι κάνατε τον κόσμον εσείς λογιώτατοι, να μην θέλει να αγοράσει κάτι τέτοιο».

Έφυγαν αυτοί. Κι’ έκατσα σε μίαν πέτραν μόνος και έκλαιγα. Μισός άνθρωπος καταστάθηκα από το ντουφέκι του Τούρκου, τσακίστηκα εις τις περιστάσεις του αγώνα και κυνηγιέμαι και σήμερον. Κυνηγιώνται και άλλοι αγωνιστές πολύ καλύτεροί μου, διότι εγώ είμαι ο τελευταίος και ο χειρότερος. Και οι πιο καλύτεροι όλων αφανίστηκαν. Αυτοί που θυσίασαν αρετή και πατριωτισμόν, για να ειπωθεί ελεύτερη η Ελλάδα κι’ εχάθηκαν φαμελιές ολωσδιόλου, είπαν να ζητήσουν ένα αποδειχτικόν που να λέγει ότι έτρεξαν κι’ αυτοί εις την υπηρεσίαν της Πατρίδος και Τούρκο δεν άφηκαν αντουφέκιγο. Πήγε να’ νεργήσει η Κυβέρνηση και βγήκαν κάτι τσασίτες και σπιγούνοι, που δουλεύουν μίσος και ιδιοτέλεια, και είπαν «όχι». Και είπαν και βρισιές παλιές δια τους αγωνιστές. Για να μην πάρουν το αποδειχτικόν, ένα χαρτί που δεν κάνει τίποτες γρόσια.

Πατρίδα να θυμάσαι εσύ αυτούς όπου, δια την τιμήν και την λευτερίαν σου, δεν λογάριασαν θάνατο και βάσανα. Κι’ αν εσύ τους λησμονήσεις, θα τους θυμηθούν οι πέτρες και τα χώματα, όπου έχυσαν αίματα και δάκρυα.

Θεέ, συχώρεσε τους παντίδους, που θέλουν να μας πάρουν τον αγέρα που αναπνέομεν και την τιμήν που με ντουφέκι και γιαταγάνι πήραμε. Εμείς το χρέος, το κατά δύναμιν, επράξαμεν. Και αυτοί βγήκαν σήμερον να προκόψουν την Πατρίδα. Μας γέμισαν φατρία και διχόνοιαν. Και την Πατρίδα δεν την θέλουν Μητέρα κοινή. Αμορόζα εις τα κρεβάτια τους την θέλουν. Γι’ αυτό περνούν και ρεθίζουν τον κόσμον με τέχνες και καμώματα. Και καζαντίσαν αυτοί πουγγιά και αγαθά και αφήκαν τους αγωνιστές, τις χήρες και τα ορφανά εις την άκρην. Αυτοί είναι οι ανθρώπινοι λύκοι, που φέραν δυστυχήματα και κίντυνον εις τον τόπον. Ας όψονται.

Τότε που η Τουρκιά εκατέβαινε από τα ντερβένια και ολίγοι έτρεχαν με ολίγα ντουφέκια, με τριχιές δεμένα, να πολεμήσουν, θέλοντας λευτεριάν ή θάνατον, οι φρόνιμοι ασφάλιζαν τις φαμελιές τους εις τα νησιά κι’ αυτοί τρέχαν εις ρεματιές και βουνά, μη βλέποντας ποτέ Τούρκου πρόσωπον. Κι’ όταν ακούγαν τα ντισμπάρκα των Τούρκων, τρέχαν μακρύτερα. Τώρα θέλουν δικήν τους την Πατρίδα και κυνηγούν τους αγωνιστές. Εγίναμε θηρία που θέλουν κριγιάτα ανθρωπινά να χορτάσουν. Και χωρίζουν τον κόσμον σε πατριώτες και αντιπατριώτες. Αυτοί γίναν οι σημαντικοί της Πατρίδος και οι άλλοι να χαθούν. Δεν ξηγιώνται γλυκότερα να φυλάξωμεν Πατρίδα και να δούμεν λευτερίαν πραγματικήν. Ρωμαίγικον δεν φτιάχνεται χωρίς ούλλοι να θυσιάσουν αρετήν και πατριωτισμόν. Και χωρίς να πάψει η μέσα, η δική μας τυραγνία. Και βγήκαν τώρα κάτι δικοί μας κυβερνήτες, Έλληνες, σπορά της εβραιουργιάς, που είπαν να μας σβήσουν την Αγία Πίστη, την Ορθοδοξία, διότι η Φραγκιά δεν μας θέλει με τέτοιο ντύμα Ορθόδοξον.

Και εκάθησα και έκλαιγα δια τα νέα παθήματα. Και επήγα πάλιν εις τους φίλους μου τους Αγίους. Άναψα τα καντήλια και ελιβάνισα λιβάνιν καλόν αγιορείτικον.Και σκουπίζοντας τα δάκρυά μου τους είπα:

«Δεν βλέπετε που θέλουν να κάμουν την Ελλάδα παλιόψαθα; Βοηθείστε, διότι μας παίρνουν, αυτοί οι μισοέλληνες και άθρησκοι, ό,τι πολυτίμητον τζιβαϊρικόν έχομεν. Φραγκεμένους μας θέλουν τα τσογλάνια του τρισκατάρατου του Πάπα. Μην αφήσετε, Άγιοί μου αυτά τα γκιντί πουλημένα κριγιάτα της τυραγνίας να μασκαρέψουν και να αφανίσουν τους Έλληνες, κάνοντας περισσότερα κακά από αυτά που καταδέχθηκεν ο Τούρκος ως τίμιος εχθρός μας».

Ένας δικός μου αγωνιστής μου έφερε και μου διάβασεν ένα παλαιόν χαρτί, που έγραψεν ο κοντομερίτης μου Άγιος παπάς, ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Τον εκρέμασαν εις ένα δέντρον Τούρκοι και Εβραίοι, διότι έτρεχεν ο ευλογημένος παντού και εδίδασκεν Ελλάδα, Ορθοδοξία και Γράμματα. Έγραφεν ο μακάριος εκείνος ότι:

«Ένας άνθρωπος να με υβρίσει, να φονεύσει τον πατέρα μου, την μητέρα μου, τον αδελφόν μου και ύστερα το μάτι να μου βγάλει, έχω χρέος σαν χριστιανός να τον συγχωρήσω. Το να υβρίσει τον Χριστόν μου και την Παναγία μου, δεν θέλω να τον βλέπω».Το χαρτί του πατέρα Κοσμά έβαλα και μου το εκαθαρόγραψαν. Και το εκράτησα ως Άγιον Φυλαχτόν, που λέγει μεγάλην αλήθειαν. Θα πω να μου γράψουν καλλιγραφικά και τον άλλον αθάνατον λόγον του, «τον Πάπαν να καταράσθε ως αίτιον». Θέλω να το βλέπω κοντά στα’ κονίσματά μου, διότι τελευταίως κάποιοι δικοί μας ανάξιοι λέγουν ότι αν τα φτιάξουμε με τον δικέρατον Πάπαν, θα ολιγοστέψουν οι κίντυνοι, τα βάσανα και η φτώχεια μας, τρομάρα τους. Και είπαν οι άθρησκοι που εβάλαμεν εις τον σβέρκο μας να μη μανθάνουν τα παιδιά μας Χριστόν και Παναγίαν, διότι θα μας παρεξηγήσουν οι ισχυροί. Και βγήκαν ακόμη να’ ποτάξουν την Εκκλησίαν, διότι έχει πολλήν δύναμη και την φοβούνται. Και είπαν λόγια άπρεπα δια τους παπάδες.

Εμείς, με σκιάν μας τον Τίμιον Σταυρόν, επολεμήσαμεν ολούθε, σε κάστρα, σε ντερβένια, σε μπογάζια και σε ταμπούργια. Και αυτός ο Σταυρός μας έσωσε. Μας έδωσε την νίκη και έχασε τον άπιστον Τούρκον. Τόση μικρότητα στον Σταυρό, τον σωτήρα μας!Και βρίζουν οι πουλημένοι εις τους ξένους και τους παπάδες μας, τους ζυγίζουν άναντρους και απόλεμους.Εμείς τους παπάδες τους είχαμε μαζί εις κάθε μετερίζι, εις κάθε πόνον και δυστυχίαν. Όχι μόνον δια να βλογάνε τα όπλα τα ιερά, αλλά και αυτοί με ντουφέκι και γιαταγάνι, πολεμώντας σαν λεοντάρια.

1+8+21 εικόνες για το 1821: Η ελληνική Επανάσταση μέσα από έργα ζωγραφικής

1. Ευγένιος Ντελακρουά, Η Ελλάς στα ερείπια του Μεσολογγίου

Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου - Βικιπαίδεια

2. Νικόλαος Γύζης, Μετά την καταστροφή των Ψαρών

3. Θεόδωρος Βρυζάκης, Η Ελλάς ευγνωμονούσα

4. Θεόδωρος Βρυζάκης, Ο θρύλος της Αγίας Λαύρας

5. Θεόδωρος Βρυζάκης, Η υποδοχή του Λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι

7. Θεόδωρος Βρυζάκης, Καραούλι

8. Θεόδωρος Βρυζάκης, Έξοδος του Μεσολογγίου

9. Νικόλαος Γύζης: Κρυφό σχολειό

10. Ευγένιος Ντελακρουά, Οι σφαγές της Χίου

11. Κωνσταντίνος Παρθένης, Η αποθέωση του Αθανάσιου Διάκου

12. Εμίλ ντε Λασάνκ, Η αυτοθυσία

13. Θεόδωρος Βρυζάκης, Η θυσία του Καψάλη

14. Ντονάτο Φραντσέσκο Ντε Βίβο, Ο θάνατος του Λάμπρου Τζαβέλλα

15. Νικηφόρος Λύτρας, Πυρπόληση Τουρκικής ναυαρχίδας

16. Άρι Σέφερ, Ο γιος υπερασπίζεται τον τραυματισμένο πατέρα

17. Θεόδωρος Βρυζάκης, Μάχη

18. François-Auguste Vinson, Μετά τη σφαγή στη Σαμοθράκη

19. Εδουάρδος Ντόντγουελ, Παρθενώνας 1821

20. Xydacobe, Σφαγές από τους Τούρκους στους δρόμους των Χανίων

21. Αϊβαζόφσκι, Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας στη Χίο

22. Αλέξανδρος Ησαΐας, Η μάχη της Αλαμάνας

23. Peter von Hess, Ο Ρήγας Φεραίος ψάλλει το Θούριο

24. Θεόφιλος, Ο θάνατος του Μπότσαρη

25. Κωνσταντίνος Βολανάκης, Η πυρπόληση της τουρκικής φρεγάτας

26. George Philip Reinagle, Ναυμαχία του Ναυαρίνου

27. Νικόλαος Γύζης, Τα αρραβωνιάσματα

28. Χαλμπράιτερ και Γκουγκενμπέργκερ, Η Συνθήκη του Λονδίνου

29. Νικόλαος Γύζης, Το παιδομάζωμα

30. Άγιος Αθανάσιος Διάκος, Φώτης Κόντογλου