Μια πορεία για τα ανθρώπινα δικαιώματα που άφησε ιστορία

Οι τρεις πορείες από τη Σέλμα στο Μοντγκόμερι ήταν μέρος του κινήματος για το δικαίωμα ψήφου, που εξελίχθηκε στη Σέλμα της Αλαμπάμα το 1965. Τονίζοντας τη φυλετική αδικία στο νότο, οι πορείες συνέβαλαν στην ψήφιση εκείνη τη χρονιά του νόμου περί εκλογικών δικαιωμάτων, ένα σημαντικό επίτευγμα του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα στην Αμερική της δεκαετίας του 1960. Ακτιβιστές διαφήμισαν τις τρεις πορείες διαμαρτυρίας για να βαδίσουν τα 87 χιλιόμετρα αυτοκινητόδρομου από τη Σέλμα στην πρωτεύουσα της πολιτείας Αλαμπάμα, Μοντγκόμερι, για να δείξουν την επιθυμία των Αφροαμερικανών πολιτών να ασκήσουν το συνταγματικό τους εκλογικό δικαίωμα, σε πείσμα της καταστολής που ευνοούσε τον φυλετικό διαχωρισμό.

Το 1963 ομάδες αφροαμερικανών και συλλογικότητες υπέρ των πολιτικών δικαιωμάτων άρχισαν εκστρατεία για την εγγραφή τους στους εκλογικούς καταλόγους στη Σέλμα, της πόλης της Αλαμπάμπα, προπύργιο του ρατσισμού. Το 1965 ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο οποίος ένα χρόνο νωρίτερα είχε τιμηθεί με το Νόμπελ Ειρήνης, ανακοίνωσε στον αμερικανό πρόεδρο Λίντον Τζόνσον την απόφαση του να μεταβεί στη Σέλμα και να αρχίσει μεγάλη εκστρατεία για την άρση του αποκλεισμού των αφροαμερικανών από τους εκλογικούς καταλόγους. Απέναντί του είχε τον Κυβερνήτη τη Αλαμπάμα Τζορτζ Γουάλας, που είχε μετατρέψει την πολιτεία σε κράτος εν κράτει, όπου κυριαρχούσε η αστυνομική αυθαιρεσία.

Στις 7 Μαρτίου εκατοντάδες πολίτες με επικεφαλής τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ξεκίνησαν πορεία διαμαρτυρίας από τη Σέλμα προς την πρωτεύουσα της Αλαμπάμα, Μοντγκόμερι. Η απόσταση που θα διένυαν ξεπερνούσε τα 80 χιλιόμετρα. Ωστόσο, λίγο έξω απο την πόλη, πάνω σε μια γέφυρα, τους περίμεναν αστυνομικές δυνάμεις που επιτέθηκαν στην πορεία, τραυματίζοντας δεκάδες διαδηλωτές. Η μέρα εκείνη έμεινε στην ιστορία ως «Ματωμένη Κυριακή».

Η οργή φούντωσε και δύο μέρες αργότερα διοργανώθηκε μια δεύτερη πορεία. Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ κάλεσε τους εκπροσώπους άλλων θρησκευτικών δογμάτων να δείξουν την αλληλεγγύη τους και να πάρουν μέρος στην κινητοποίηση, Ένας από αυτούς που ανταποκρίθηκαν πρώτοι ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος. Αψηφώντας τους φόβους που εξέφραζαν συνεργάτες του για το ενδεχόμενο να πέσει κι ο ίδιος θύμα επίθεσης, ο Αρχιεπίσκοπος έσπευσε στη Σέλμα και στάθηκε στην πρώτη γραμμή. «Κάθε χριστιανός πρέπει να καταφερθεί με αγανάκτηση κατά όλων των ειδών των διώξεων» είπε ο αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ιάκωβος.

Η πορεία ξεκίνησε αλλά βλέποντας και πάλι τις δυνάμεις ασφαλείας της πολιτείας να τους περιμένουν στη γέφυρα, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ οδήγησε τους διαδηλωτές στην εκκλησία επιδιώκοντας παράλληλα προστασία από ομοσπονδιακό δικαστήριο. Ένα απρόσμενο γεγονός που συνέβη την ίδια νύχτα φούντωσε το αντιρατσιστικό κίνημα. Ρατσιστές ξυλοκόπησαν μέχρι θανάτου τον λευκό ιερέα και ακτιβιστή πολιτικών δικαιωμάτων Τζέιμς Ριμπ, ο οποίος είχε μεταβεί στη Σέλμα για να συμμετάσχει στη δεύτερη πορεία.

Με επικεφαλής για άλλη μια φορά τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές ξεκίνησαν την ειρηνική πορεία των 80 και πλέον χιλιομέτρων από τη Σέλμα. Τρεις μέρες αργότερα έφτασαν στο Μοντγκόμερι και στις 25 Μαρτίου περικύκλωσαν ειρηνικά στο καπιτώλιο της Αλαμπάμας. Την ίδια νύχτα, τρία μέλη της Κου Κλουξ Κλαν εκτέλεσαν εν ψυχρώ μια λευκή γυναίκα από το Ντιτρόιτ, τη Βαϊόλα Λιούτσο, που είχε πάει στην Αλαμπάμα για να διαδηλώσει. Και οι τρεις συνελήφθησαν από άνδρες του FBI. Την επόμενη μέρα οι Αμερικανοί άκουσαν το οργισμένο ραδιοφωνικό μήνυμα του αμερικανού προέδρου. «Αν με ακούνε αυτή τη στιγμή οι άνθρωποι της Κου-Κλουξ-Κλαν, ας το βάλουν καλά στο μυαλό τους ότι είμαστε αποφασισμένοι να τους συντρίψουμε και να επιστρέψουμε σε μία κοινωνία αξιοπρέπειας, προτού είναι αργά», έλεγε μεταξύ άλλων ο Λίντον Τζόνσον.

Στις 30 Μαρτίου η Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών του Κογκρέσου αποφάσισε να εξετάσει συνολικά τη δράση της Κου Κουξ Κλαν. Οι συνεδριάσεις άρχισαν στις 19 Οκτωβρίου και μεταδόθηκαν απευθείας από τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά δίκτυα των Ηνωμένων Πολιτειών. Νωρίτερα, τον Αύγουστο, το αμερικανικό κογκρέσο επικύρωσε τον νέο αντιρατσιστικό νόμο περί εκλογικών δικαιωμάτων. Πλέον όλοι οι αφροαμερικανοί είχαν τη δυνατότητα να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα.