Εδώ και δεκαετίες, ο Χαγιάο Μιγιαζάκι μας ταξιδεύει σε κόσμους φανταστικούς• κόσμους με αεροπλάνα, άκοσμα -αλλά άκακα- τέρατα, δράκους, μάγισσες, μαγικά κάστρα, αλλά και κορίτσια γεμάτα δυναμισμό και αυτοπεποίθηση αλλά και από νεανική παρόρμηση και καλοσύνη. Με αφορμή την επέτειο γενεθλίων του, σας παρουσιάζουμε την ζωή και το έργο του αγαπημένου Ιάπωνα καλλιτέχνη.
Ποιός είναι ο Χαγιάο Μιγιαζάκι
Γεννημένος στις 5 Ιανουαρίου του 1941 στο Τόκιο της Ιαπωνίας, ο Χαγιάο Μιγιαζάκι πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του μέσα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Από μικρή ηλικία, όνειρο του ήταν να γίνει mangaka (δημιουργός ιαπωνικού κόμικ).
Σύντομα όμως ανακάλυψε ότι δε μπορούσε να ζωγραφίζει ανθρώπους παρά μόνο πολεμικά αεροπλάνα, πλοία και τανκς. Στην προσπάθειά του να βελτιωθεί, βασίστηκε σε τεχνοτροπίες γνωστών Ιαπώνων καλλιτεχνών. Αποφάσισε, ωστόσο, να καταστρέψει τα περισσότερα έργα του από εκείνη την περίοδο, θεωρώντας πως η απλή μίμηση θα εμπόδιζε την δική του καλλιτεχνική εξέλιξη.
Αν και είχε πτυχίο στις πολιτικές επιστήμες και τα οικονομικά, επιλέγει να εργάζεται πάνω σε αυτό που αγαπά και το 1985 ιδρύει με το μακροχρόνιο συνεργάτη και φίλο του, Ίσαο Τακάχατα, το περίφημο Studio Ghibli. Εκεί, δημιουργεί μια σειρά από εμβληματικές ταινίες (μεταξύ αυτών οι πιο γνωστές του «My Neighbor Totoro» το 1988 και «Princess Mononoke» το 1997) που τον καθιέρωσαν στο χώρο του animation. Ωστόσο, η μεγάλη αναγνώριση έρχεται το 2003, όταν η ταινία του «Spirited Away» βραβεύεται με το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων.
Θεματική ταινιών του
Πολλές από τις ταινίες του Μιγιαζάκι βασίζονται στην ιαπωνική ιστορία, λαογραφία και εικονογραφία κι έχουν πληθώρα αναφορών σε θρύλους της χώρας και συχνότατα τον ίδιο τον σιντοϊσμό.
Ακόμη, περιστρέφονται γύρω από κοινά θέματα, όπως η σχέση των ανθρώπων με τη φύση και την τεχνολογία και η δυσκολία επικράτησης μιας ειρηνιστικής δεοντολογίας.
Στα αριστουργήματά του – στην πλειονότητά τους εικονογραφημένα στο χέρι- ο Μιγιαζάκι αφηγείται ιστορίες κοριτσίστικης αφοσίωσης, δύναμης, ανεξαρτησίας και υπέρβασης.
Οι πρωταγωνίστριες
«Πολλές από τις ταινίες μου έχουν ισχυρές γυναίκες πρωταγωνίστριες – γενναία, αυτάρκη κορίτσια που δεν χρειάζεται να σκεφτούν πολύ για να αγωνιστούν με όλη τους την καρδιά για όσα πιστεύουν. Χρειάζονται ένα φίλο ή έναν υποστηρικτή, αλλά ποτέ ένα σωτήρα. Η οποιαδήποτε γυναίκα μπορεί να είναι ηρωίδα όπως ακριβώς και ένας άνδρας»
Οι ηρωίδες του Μιγιαζάκι δεν ανταποκρίνονται στις shojo, δηλαδή τα κορίτσια μιας ενδιάμεσης ηλικίας, όχι πλέον παιδιά, αλλά όχι ακόμη γυναίκες, οι οποίες είναι παραδοσιακά παθητικές φιγούρες που υποβάλλονται σε ρομαντικές αφηγήσεις. Αντιθέτως, τα κορίτσια του Μιγιαζάκι επιδεικνύουν πάντα θαυμαστές ικανότητες και ανεξαρτησία. Αναλαμβάνουν αποστολές, οργανώνουν το νοικοκυριό, δίνουν μάχες και σώζουν αυτούς που νοιάζονται.
Οι ηρωίδες του Μιγιαζάκι ξεφεύγουν από τα δισδιάστατα όρια καλού και κακού που κυριαρχούν σε άλλες ταινίες κινουμένων σχεδίων. Είναι περιπετειώδεις, δυνατές και έξυπνες, αλλά και ευάλωτες, ενίοτε με φόβους και αδυναμίες .
Ταινίες του Μιγιαζάκι
1. My neighbor Totoro (1988)
Ενώ η μητέρα τους αναρρώνει από μια ασθένεια η Σατσούκι και η μικρή της αδελφή Μέι ξεφεύγουν απ΄ όλα και βρίσκονται στην εξοχή. Μακριά από το θόρυβο της πόλης ανακαλύπτουν ένα μυστηριώδες μέρος γεμάτο πνεύματα του δάσους και μαγεία. Κάνουν τον πιο σημαντικό φίλο της ζωής τους τον Τοτόρο ένα πνεύμα του δάσους που μπορούν να τον δουν μόνο τα παιδιά που τους οδηγεί στο πιο απίθανο ταξίδι!
Αποτελεί αδιαμφισβήτητα μια από τις πιο γνωστές ταινίες του δημιουργού της, ενώ ο αγαπημένος Τοτόρο καθιερώθηκε στο λογότυπο του Studio Ghibli.
2. Kiki’s delivery service (1989)
Η ταινία του Studio Ghibli ακολουθεί μια νεαρή μάγισσα ονόματι Kiki, η οποία, σύμφωνα με την παράδοση της μάγισσας, φεύγει από το σπίτι σε ηλικία 13 ετών για να ολοκληρώσει την εκπαίδευσή της. Οπλισμένη με τη σκούπα της μητέρας της και τον γάτο της, Τζίτζι, η Κίκι προσγειώνεται σε μια νέα πόλη γεμάτη νέους ανθρώπους και εξελίσσεται σε μια καλή μάγισσα.
3. Princess Monoke (1999)
Σε μια αρχαία εποχή, σε μια γη που καλύπτεται από δάση, κατοικούν τα πνεύματα των θεών. Τότε, τα κτήνη και οι άνθρωποι συνυπήρχαν αρμονικά, όμως τα δάση με το πέρασμα του χρόνου απειλήθηκαν με αφανισμό. Αυτά που επιβίωσαν φυλάγονταν από τεράστια κτήνη που χρωστούσαν τη σύμπνοιά τους στο Θεό του Δάσους, γιατί τότε ήταν μια εποχή θεών και δαιμόνων….
Η συγκεκριμένη ταινία έχει έντονο αντιπολεμικό και οικολογικό μήνυμα. Μεταξύ άλλων αξίζει να αναφερθεί ότι το περιεχόμενο είναι ακατάλληλο για παιδιά μικρής ηλικίας και σε αρκετές χώρες έλαβε σήμανση ταινίας «ακατάλληλο για κάτω των 12 ή 13 ετών».
4. Spirited away (2001)
Η 10χρονη Τσιχίρο αιχμαλωτίζεται μέσα σε μια πόλη-φάντασμα, όπου οι γονείς της έχουν γίνει γουρούνια. Για να τους σώσει, πρέπει να δουλέψει σκληρά σε μια λουτρόπολη για θεούς και δαίμονες, που διευθύνει η μάγισσα Γιουμπάμπα και να περάσει με επιτυχία μια σειρά από δοκιμασίες.Το Spirited Away (2001) είναι η πιο επιτυχημένη εμπορικά ταινία όλων των εποχών στην Ιαπωνία, ενώ η ταινία βραβεύτηκε με Όσκαρ.
5. Howl’s moving castle (2004)
Σε μια φανταστική χώρα της Ευρώπης κάπου στις αρχές του 20ού αιώνα, η 18χρονη Σόφι, έχοντας μεταμορφωθεί σε γριούλα εξαιτίας της κατάρας μιας μάγισσας, βρίσκει καταφύγιο στο κινούμενο κάστρο του νεαρού μάγου Χάουλ, τον οποίο και βοηθά σε πολλές δοκιμασίες, παρέα με ένα μαγεμένο σκιάχτρο, τον δαίμονα Κάλσιφερ που κινεί το κάστρο και το νεαρό βοηθό του Χάουλ.
Πηγή έμπνευσης για την πόλη όπου λαμβάνει χώρα η ταινία αποτέλεσε η Γαλλική Κολμάρ της Αλσατίας.
6. Ponyo on a Cliff by the Sea (2008)
Εμπνευσμένη από το παραμύθι «Η Μικρή Γοργόνα» του Δανού συγγραφέα Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, η ταινία αφηγείται την ιστορία μιας νεαρής γοργόνας, της Πόνιο, που τρέχει μακριά από το σπίτι της, τη θάλασσα. Παρασέρνεται στην ακτή και σώζεται από τον Sosuke, ένα πεντάχρονο αγόρι που ζει σε έναν γκρεμό. Ωστόσο, πρέπει να χωρίσουν οι δρόμοι τους λόγω του πατέρα του Πόνιο, Φουτζιμότο…
7. Wind rises (2013)
Εμπνευσμένο από την αληθινή ζωή του σχεδιαστή πολεμικών αεροπλάνων Jiro Horikoski κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τα γραπτά του Tatsuo Hori (ο οποίος έγραψε το The Wind Has Risen), το κλασικό κινουμένων σχεδίων The Wind Rises του Studio Ghibli δίνει ζωή στο ιστορικό παρελθόν της Ιαπωνίας και τη συμμετοχή της στον πόλεμο. Μια ταινία με βαθύ αντιπολεμικό μήνυμα.
Πηγές
Ο Χαγιάο Μιγιαζάκι και η τέχνη των ελεύθερων ηρωίδων του