Αντί Προλόγου
Μετά το πόνημα συγκέντρωσης των πιο εξεχουσών Ελληνίδων ποιητριών του 20ου αιώνα στην ανθολογία “Το άλλο μισό του ουρανού” οι εκδόσεις Ζήτρος προχώρησαν στην έκδοση μιας δεύτερης. Αυτή τη φορά αφιερώθηκε στους άνδρες ποιητές που γεννήθηκαν τον 20ο αιώνα και τον σημάδεψαν με το έργο τους. Ο λόγος για το έργο “Πολύτροπος Ανήρ“. Μια πολύ σημαντική εκδοτική πρωτοβουλία που ρίχνει φως στο έργο περισσότερο ή λιγότερο γνωστών ποιητών στο κοινό, εισάγωντας και στους χρονικά εγγύτερούς μας δημιουργούς που πολλές φορές παραλείπονται από τις ανθολογήσεις εκείνες που αρκούνται στο σίγουρο και στο πεπατημένο. Ας δούμε περισσότερες λεπτομέρειες.
Λίγα λόγια για το περιεχόμενο
Ξεκινώντας από τον τρυφερό Γιώργο Θέμελη η ανθολογία εκτείνεται σε μια χρονική περίοδο 100 ετών και διακρίνεται στο εσωτερικό της σε 4 βιβλία. Καθένα από τα βιβλία περιέχει τα ποιήματα των δημιουργών με χρονολογική σειρά βάσει της ημερομηνίας γέννησής του. Στην αρχή θα συναντήσει κανείς ακόμα και εκπροσώπους της γενιάς του ’20, όπως τον Μήτσο Παπανικολάου. Κυριαρχεί, ωστόσο, η γενιά του ’30 που κατέχει τη συντριπτική πλειοψηφία των ποιητών που παρουσιάζονται στο πρώτο βιβλίο. Ακολουθεί η Α’ μεταπολεμική γενιά που σημαδεύτηκε από τον Β’ Π.Π. και τον εμφύλιο σπαραγμό. Η Β’ μεταπολεμική γενιά μοιράζεται τις ανησυχίες της Α’ και αναπτύσσεται μέσα στο ψυχροπολεμικό κλίμα εκπροσωπείται επάξια στη συλλογή. Οι ποιητές της δεκαετίας του ’70 κάνουν την εμφάνισή τους και σηματοδοτούν το πέρασα στη μετανεωτερική ποίηση. Εκεί συναντούν τους σύγχρονους, ως επί το πλείστον εν ζωή γράφοντες.
Θα έλεγε κανείς πως από τη μετάβαση από ποίημα σε ποίημα και βιβλίο σε βιβλίο γνωρίζει την ιστορία της Ελλάδας του 20ου αιώνα. Ξεκινώντας από την απαισιοδοξία των μεσοπολεμικών, αγγίζει την παραγωγικότατη και πρωτότυπη γενιά του ’30, την οποία χαλιναγωγεί ο πόλεμος. Η ανθρωπιστική και τρυφερή ποίηση των δυο μεταπολεμικών γενιών που έχουν βιώσει την αθλιότητα της σύγκρουσης, την κατοχή και την πτώση του φασισμού που οδήγησε, όμως σε έναν εμφύλιο πόλεμο και μια νέα ανελευθερία, εισάγει νέα στοιχεία και προηγείται της πιο ειρωνικής και ρεαλιστικής της γενιάς του ’70. Η γενιά αυτή, απομακρυσμένη μεν αλλά όχι εντελώς ξεκομμένη από τις κακουχίες των προγενέστερων πασχίζει να βρει τα πατήματά της στον κόσμο της ευμάρειας και του καταναλωτισμού. Το ίδιο πράττουν και οι πιο σύγχρονοι ποιητές που ακολουθούν.
Λίγα λόγια για την ποιητική
Η συλλογή δίνει φωνή σε όλους τους καλλιτέχνες, ασχέτως του τρόπου γραφής, της θεματολογίας, της ιδεολογίας, του ρεύματος και της ποιητικής τους. Αυτό που συνδέει τους δημιουργούς είναι το φύλο. Πράγματι, τα ποίηματα που έχουν επιλεγεί είναι όσο το δυνατόν περισσότερο αντιπροσωπευτικά, αλλά φυσικά αδύνατον να αποκαλύψουν από μόνα τους το εύρος της γραφής του εκάστοτε καλλιτέχνη. Αποτελούν απλώς ένα είδος εισαγωγής που επιτρέπει στον αναγνώστη να ανακαλύψει έργα και εργογράφους που αγνοούσε και ύστερα να μετέλθει του ποιητικού τους κόσμου. Όπως θα διαβάσει κανείς και στην εισαγωγή του βιβλίου, είναι ένα εργαλείο, ένα εγχειρίδιο και όχι αφ’ εαυτόυ η απάντηση, αλλά το μέσο. Είναι το μέσο γνωριμίας με τους ποιητές του 20ου αιώνα, με την ποίηση που συμβαδίζει με την ιστορία, με την ποίηση που αφηγείται την ιστορία και εκπηγάζει από αυτή. Εκεί έγκειται και η μαγεία της συγκεκριμένη ανθολογίας.
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Πρόκειται για ένα βιβλίο μνημειώδες, αλλά ταυτόχρονα και ογκώδες. Πώς αλλιώς θα συμπύκνωνε κανείς το έργο τόσων δημιουργών; Αποδεικνύει περίτρανα την έντονη λογοτεχνική παραγωγή που γνώρισε η χώρα μας, τουλάχιστον όσον αφορά το ανδρικό φύλο. Η επιλογή των ποιημάτων, η ανθολόγηση των Σωτήρη Παστάκα και Σταύρο Γκιργκένη είναι εξαίρετη, όπως και η επιμέλεια αυτού του τόμου ιδιαίτερα προσεγμένη. Από τη γραμματοσειρά, ως την ποιότητα του χαρτιού, το εξώφυλλο είναι εμφανής η φροντίδα που έχουν επιδείξει οι εκδόσεις. Ως προς τα περιεχόμενα η μόνη δυσκολία έγκειται στην ανυπαρξία αναλυτική καταγραφής των έργων που θα βρει κανείς στην ανθολογία και η μη αλφαβητική κατάταξη των ποιητών που κάνει ενίοτε τη θεματική αναζήτηση πιο χρονοβόρα και απαιτητική. Μια άλλη εκδοχή βέβαια θα σήμαινε μεγαλύτερο μέγεθος που θα έκανε δυσχερή την ανάγνωση.
Αντί Επιλόγου
Εν ολίγοις, η ανθολογία αυτή των αντρών ποιητών του 20ου αιώνα ήταν σίγουρα κάτι που έλειπε από το εκδοτικό προσκήνιο. Η πρωτοτυπία να μην αρκεστεί στους πολυακουσμένους και να συμπεριλάβει ποιητές λιγότερο γνωστούς, αλλά όχι και λιγότερο σημαντικούς την κατατάσσει ανάμεσα στις πιο αγαπημένες μας, αν γενικότερα, σίγουρα για φέτος. Την προτείνουμε ανεπιφύλακτα σε όσους έχουν τη διάθεση να αναδιφήσουν στα μονοπάτια της πιο σύγχρονης ποίησης με μια αντρική ματιά που απλώνεται ιστορικά, κοινωνικά και χρονικά σε βάθος δεκαετιών.