Το κρυφό σχολειό στην ποίηση και την ζωγραφική

Ο πίνακας του Γύζη παριστά ¨Κρυφό σχολειό” αναπαριστά ένα κρυφό σχολείο, όπως το φαντάστηκε ο καλλιτέχνης, και φιλοτεχνήθηκε το 1886. Το έργο ανήκει στις συνθέσεις ηθογραφικού χαρακτήρα του Γύζη, του οποίου ο συμβολισμός δίνεται από τον ίδιο, σε επιστολή του, όπου σημειώνει χαρακτηριστικά: «Δια του υπογείου, της κλειστής θύρας και παραθύρου και δια του ωπλισμένου νέου, εσκέφθην να παραστήσω την εποχήν εκείνην της Ελλάδος, ότε επί Τουρκοκρατίας ήσαν αυστηρώς απηγορευμένα τα σχολεία και μόνον εν κρυπτώ ελειτούργουν». Είναι άγνωστη η πηγή έμπνευσης του Γύζη αλλά εικάζεται πως συνδέεται με τη γενέτειρά του, όπου ένα μικρό μοναστήρι της Αγίας Τριάδας ήταν γνωστό, προεπαναστατικά ακόμα, ως «Το Κρυφό Σχολειό» αν και σύμφωνα με μελετητές αμφισβητείται κατά πόσον αυτό το μοναστήρι πράγματι λειτουργούσε ως χώρος νυχτερινού σχολείου των υπόδουλων Ελλήνων του νησιού.

Continue reading “Το κρυφό σχολειό στην ποίηση και την ζωγραφική”

Οι αναχωρητές έχουν κιόλας βαρεθεί στην Εδέμ: η ποιητική πρόζα της Ευθυμίας Γιώσα

Αντί προλόγου

Η ποιητική πρόζα είναι ένα είδος γραφής διόλου συνηθισμένο στην χώρα μας που παραχωρεί, όμως, ένα ευρύ πεδίο δράσεις για τους λογοτέχνες με διάθεση πειραματισμού. Τέτοια αποδεικνύεται και η Ευθυμία Γιώσα που στο δεύτερο πνευματικό της πόνημα μετά τα “Σώματα πτερόεντα” ακροβατεί μεταξύ πεζογραφίας και ποίησης, μεταξύ ενός μεταμοντέρνου συμβολισμού και υπερρεαλισμού, μεταξύ του ονείρου και του εφιάλτη. Ο λόγος για το έργο με τον μακροσκελή και πρωτότυπο τίτλο “Οι αναχωρητές έχουν κιόλας βαρεθεί την Εδέμ” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.

Continue reading “Οι αναχωρητές έχουν κιόλας βαρεθεί στην Εδέμ: η ποιητική πρόζα της Ευθυμίας Γιώσα”

Μαλαματένια λόγια μας τραγουδά ο Μάνος Ελευθερίου

Αντί προλόγου

Πριν δύο χρόνια έφυγε από κοντά μας ο ποιητής που ταύτισε το όνομά του με το πολιτικό τραγούδι. Ο μεγάλος και αξεπέραστος Μάνος Ελευθερίου μας συγκίνησε βαθύτατα με τους πρωτότυπους ποιητικούς στίχους του που σιγοτραγουδάμε με την κάθε ευκαιρία και τα εξαίσια πεζογραφήματά του . Εκτός από μεγάλος λογοτέχνης υπήρξε και ένας άνθρωπος με έναν βίο που σημαδεύτηκε από την συνύπαρξη με τους ομότεχνούς του, την μουσική, την Σύρο, την φιλία. Όλα αυτά τα εξιστορεί ο ίδιος στους Σπύρο Αραβανή και τον Ηρακλή Οικονόμου κάθε Κυριακή στις 10.30 στο σπίτι του στο Ψυχικό. Τα μαλαματένια του λόγια συγκεντρώνουν και συνθέτουν την αυτοβιογραφική του αφήγηση που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Continue reading “Μαλαματένια λόγια μας τραγουδά ο Μάνος Ελευθερίου”

“Άδειες ζωές” του Γιώργου Τριανταφυλλόπουλου

Το σκοτάδι στα μάτια κοιτάς.

Δεν ξέρεις τι φταίει και στο κρεβάτι στριφογυρνάς.

Ίσως εκείνη υγρή η κουφόβραση

που σε ταλαιπωρεί καθώς λες

ή ίσως απ’ τα όνειρά σου να λείπει

εκείνο το φιλί που ποτέ

δε σε πλάνεψε

ή

κι αν, κάποτε, το συνάντησες

χάθηκε πια εκεί πίσω, μακριά.

Continue reading ““Άδειες ζωές” του Γιώργου Τριανταφυλλόπουλου”

10+1 Γυναίκες Ελληνίδες Ποιήτριες

Αντί προλόγου

Στην ερώτηση “Ποιους Έλληνες ποιητές γνωρίζεις;” αυτομάτως μας έρχονται στο μυαλό πολύ γνωστοί, πολύ αγαπημένοι μας, υπηρέτες της τέχνης της Ποιήσεως. Κατά πλειονότητα, γένους αρσενικού. Πράγματι, και η λογοτεχνία είναι ένας τομέας κυριαρχίας του αντρικού φύλου. Σκοπός μας, ωστόσο δεν είναι να εμβαθύνουμε στους λόγους του φαινομένου αυτού που είναι συνυφασμένοι αναπόδραστα με το σύνολο της κοινωνίας, αλλά να αναδείξουμε τις γυναικείες εκείνες μορφές που με το έργο τους ξεχώρισαν, απέκτησαν φωνή και αποτέλεσαν πρότυπο. Πολλές φορές κατακρίθηκαν και η ποίησή τους θεωρήθηκε ευεργέτημα της γνωριμίας τους με κάποιον άντρα. Εκείνες όμως συνέχισαν αγέρωχες να γράφουν, να δημιουργούν, να επαναστατούν, να μας εμπνέουν. Ιδού, ενδεικτικά, μερικές από τις γυναικείες ποιητικές μορφές της χώρα μας!

Continue reading “10+1 Γυναίκες Ελληνίδες Ποιήτριες”

Γεώργιος Βιζυηνὸς – Τὸ ἁμάρτημα τῆς μητρός μου

Ἄλλην ἀδελφὴν δὲν εἴχομεν παρὰ μόνον τὴν Ἀννιὼ. Ἤτον ἡ χαϊδεμμένη τῆς μικρᾶς ἡμῶν οἰκογενείας καὶ τὴν ἠγαπῶμεν ὅλοι. Ἄλλ’ ἀπ’ ὅλους περισσότερον τὴν ἠγάπα ἡ μήτηρ μας. Εἰς τὴν τράπεζαν τὴν ἐκάθιζε πάντοτε πλησίον της καὶ ἀπὸ ὅ,τι εἴχομεν ἔδιδε τὸ καλλίτερον εἰς ἐκείνην. Καὶ ἐνῷ ἡμὰς μᾶς ἐνέδυε χρησιμοποιοῦσα τὰ φορέματα τοῦ μακαρίτου πατρός μας, διὰ τὴν Ἀννιὼ ἠγόραζε συνήθως νέα.

Continue reading “Γεώργιος Βιζυηνὸς – Τὸ ἁμάρτημα τῆς μητρός μου”

Το Όνομά μου είναι: η γνωριμία με 5 ποιήτριες της Ρωσίας

Αντί προλόγου

Δίχως αμφιβολία, η Ρωσία είναι μια γενέτειρα λογοτεχνών. Στο προσκήνιο του παγκόσμιου συγγραφικού και ποιητικού γίγνεσθαι στέκονταν ανέκαθεν οι φιγούρες διακεκριμένων Ρώσων γραφόντων που χαίρουν αναγνώρισης και ενός ευρέος αναγνωστικού κοινού. Ωστόσο, η Ρωσική είναι μια γλώσσα δύσκολη με ελάχιστους φανατικούς μεταφραστές, με αποτέλεσμα πολλά έργα γραμμένα σε αυτή να παραμένουν στην αφάνεια. Λίγο πολύ τέτοια ήταν και τα έργα 5 σπουδαίων Ρωσίδων ποιητριών που αν και αναγνωρισμένες στην χώρα τους, τα ονόματα των περισσότερο στα αυτιά του Έλληνα αναγνώστη είναι σίγουρα άγνωστα. Εκείνες μας συστήνονται, άλλες για πρώτη φορά και άλλες μας επανασυστήντονται μέσω της απόδοσης και της ανθολόγησης της Ντιάνα Καλαϊτζίδη. Το Όνομά μου είναι που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις συρτάρι μας είναι μια ευκαιρία γνωριμίας με πέντε σημαίνουσες και αντισυμβατικές γυναίκες που άφησαν ένα ιδιότυπο στίγμα σε ένα ομιχλώδες λογοτεχνικό τοπίο του αργυρού αιώνα, στον οποίο έζησαν και έγραψαν.

Continue reading “Το Όνομά μου είναι: η γνωριμία με 5 ποιήτριες της Ρωσίας”

“Νυκτόβιο” της Ευθυμίας Γιώσα

Νυκτόβιο

I
Στον παλιό σιδηροσταθμό φυλλομετρά μια νυχτερίδα τη ζωή της. Περπατάει σκυφτή στις ράγες ερμηνεύοντας το τίποτα με όρους φορμαλισμού.
II
Περασμένα μεσάνυχτα της μίλησα κι εγώ για ρέπλικες, ανταλλαγές και τα διαπιστευτήρια κι εκείνη, με μια δραματική βεβαιότητα στην άκρη της φωνής, αρκέστηκε να πει πως μ’ έχει κάποτε ξανασυναντήσει.

Continue reading ““Νυκτόβιο” της Ευθυμίας Γιώσα”

Τα τελευταία λόγια 20 μεγάλων καλλιτεχνών

Στη διάρκεια της ζωής τους υπήρξαν προσωπικότητες που επηρέασαν με τον ένα ή τον  άλλον τρόπο τον καλλιτεχνικό κόσμο, ακόμη και τον τρόπο σκέψης της ανθρωπότητας. Φιλόσοφοι, ζωγράφοι, τραγουδοποιοί, σκηνοθέτες, συνθέτες, συγγραφείς… Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, πριν αφήσουν την τελευταία τους πνοή ήθελαν κάτι να πουν. Μπορεί να ήταν ένα απόφθεγμα που περιέκλειε όλη τους τη ζωή, ένα παράπονο, μια τελευταία επιθυμία ή ένα ξάφνιασμα της στιγμής…. Στο ακόλουθο αφιέρωμα θα διαβάσετε 20 τελευταία λόγια 20 μεγάλων καλλιτεχνών…

Continue reading “Τα τελευταία λόγια 20 μεγάλων καλλιτεχνών”