Ο Γκωγκέν έφυγε για την Ταϊτή το 1891, αναζητώντας μια πιο απλή και στοιχειώδη κοινωνία από αυτήν της γενέτειράς του Γαλλίας. Μαζί με διάφορους άλλους πίνακες που δημιούργησε ξεκίνησε τον πίνακα αυτόν το 1897 και τον ολοκλήρωσε το 1898, θεωρώντας τον αριστούργημα και αποκορύφωμα των σκέψεών του.
To 1897 ο μεγάλος ζωγράφος Paul Gauguin βρίσκεται σε άσχημη κατάσταση, καθώς πάσχει από χρόνια σύφιλη και κατάθλιψη. Η υγεία και τα οικονομικά του επιδεινώνονται. Αποκαρδιωμένος, θα προσπαθήσει να θέσει τέρμα στη ζωή του πίνοντας αρσενικό.
Αφήνει παρακαταθήκη το magnus opus του, που αποτελεί ένα είδος καλλιτεχνικής διαθήκης. Ενέγραψε τον τίτλο του πίνακα στα γαλλικά, στην άνω αριστερή γωνία του πίνακα: D’où Venons Nous / Que Sommes Nous / Où Allons Nous, δηλαδή “Από πού ερχόμαστε; Τι είμαστε; Πού πάμε;” . Στην άνω δεξιά γωνία υπέγραψε και έβαλε την ημερομηνία του πίνακα: P. Gauguin / 1897. Το δηλητήριο δεν θα επιδράσει, αλλά δεν θα αργήσει να τον βρει ο θάνατος.
Ο Γκωγκέν υπέδειξε πως ο πίνακας πρέπει να «διαβαστεί» από δεξιά προς αριστερά, με τις τρεις μείζονες ομάδες προσώπων να απεικονίζουν τα ερωτήματα που θέτει ο τίτλος. Οι τρεις γυναίκες με το παιδί αντιπροσωπεύουν το ξεκίνημα της ζωής. Η μεσαία ομάδα συμβολίζει την καθημερινή εμπειρία της νεαρής ενήλικης ζωής. Στην τελευταία ομάδα, σύμφωνα με τον καλλιτέχνη, βλέπουμε «μια γριά γυναίκα η οποία καθώς προσεγγίζει το θάνατο εμφανίζεται συμφιλιωμένη και παρατημένη στις σκέψεις της»· στα πόδια της «ένα περίεργο άσπρο πουλί… αναπαριστά τη ματαιότητα των λέξεων.» Το μπλε είδωλο στο υπόβαθρο προφανώς απεικονίζει ό,τι ο Γκωγκέν περιέγραφε ως «το Επέκεινα» (δηλαδή κάτι το μεταφυσικό) . Για το σύνολο της απεικόνισης είπε, «Πιστεύω πως αυτός ο πίνακας όχι μόνο ξεπερνά όλους τους προηγούμενούς μου, αλλά κι ότι δεν θα ξανακάνω κάτι καλύτερο – ή τουλάχιστον όμοιο του.»
Ο Βέλγος σουρεαλιστής ζωγράφος Ρενέ Μαγκρίτ ζωγράφισε to 1964 τον πίνακα «Ο Γιος του ανθρώπου» (“The son of man”) σαν μια αυτοπροσωπογραφία .
Ο πίνακας απεικονίζει έναν άντρα που φοράει ένα παλτό και ένα καπέλο μπόουλερ, ο οποίος στέκεται μπροστά από έναν χαμηλό τοίχο, πίσω από τον οποίο φαίνεται η θάλασσα και ο συννεφιασμένος ουρανός. Το πρόσωπο του άντρα κρύβεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από ένα μεγάλο πράσινο μήλο. Ωστόσο, μπορεί κανείς να διακρίνει τα μάτια του άντρα από τις άκρες του μεγάλου μήλου. Μία ακόμη ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι ότι το αριστερό χέρι της αντρικής μορφής μοιάζει να γέρνει κάπως προς τα πίσω στο σημείο του αγκώνα.
Σχετικά με τον πίνακα, ο Μαγκρίτ είπε: «Το μήλο κρύβει εν μέρει το πρόσωπο. Ένα αυτονόητο αντικείμενο (το μήλο) κρύβει το εμφανές (αλλά άγνωστο) πρόσωπο. Αυτό είναι κάτι που συμβαίνει συνέχεια. Καθετί που βλέπουμε κρύβει κάτι άλλο και πάντα θέλουμε να δούμε τι κρύβεται κάτω από αυτό που βλέπουμε. Υπάρχει ένα ενδιαφέρον σε αυτό, το οποίο είναι κρυμμένο και δεν μας αφήνει να το δούμε αυτό που είναι ορατό. Αυτό το ενδιαφέρον μπορεί να πάρει τη μορφή ενός ήσυχου έντονου αισθήματος, ένα είδος σύγκρουσης μέσα μας, θα μπορούσε να πει κανείς, ανάμεσα σε αυτό που βλέπουμε και σε αυτό που κρύβεται πίσω από αυτό που βλέπουμε.»
Στις αρχές του 1946 ο Μαγκρίτ ζωγράφιζε τόσο με το ρεαλιστικό όσο και με το ιμπρεσιονιστικό του στυλ. Κάποια από τα έργα του, όπως ο πίνακας «Ο Γιος του ανθρώπου» κινούνταν ήδη προς πιο έντονους χρωματισμούς. Αυτό το κάπως ακραίο στυλ του, το οποίο βρίσκεται εγγύτερα στο στυλ του Βίνσεντ Βαν Γκογκ, επρόκειτο να εξελιχθεί στα τέλη του 1947, όταν προσκλήθηκε από τη Γκαλερί του Faubourg το Μάιο του 1948 να παρουσιάσει την πρώτη δική του ατομική έκθεση στο Παρίσι.
“Τα να είναι κάποιος σουρεαλιστής σημαίνει να αφαιρέσει από το μυαλό του όλες τις προηγούμενες εικόνες, και να δώσει προσοχή σε αυτό που ποτέ δεν έχει ιδωθεί.”
Ο Ράλλης Θεόδωρος καταγόταν από μεγάλη οικογένεια της Χίου, εργάστηκε για σύντομο διάστημα στον εμπορικό οίκο Ράλλη-Μαυρογιάννη στο Λονδίνο, εγκατέλειψε όμως την επιχειρηματική καριέρα και εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Παρίσι. Εκεί σπούδασε ζωγραφική κοντά στον ακαδημαϊκό δάσκαλο και οριενταλιστή καλλιτέχνη Jean-Leon Gerome, έως το 1880 περίπου. Το 1873 έλαβε μέρος στο Σαλόν των Απορριφθέντων. Από το 1875 και έως το τέλος της ζωής του συμμετείχε ανελλιπώς στα επίσημα γαλλικά Σαλόν, στις Παγκόσμιες Εκθέσεις στο Παρίσι (1878, 1889 – αργυρό μετάλλιο, 1900 – εκτός συναγωνισμού, μέλος της κριτικής επιτροπής του ελληνικού τμήματος) αλλά και σε πολλές άλλες εκθέσεις εντός και εκτός Γαλλίας. Στην Ελλάδα τιμήθηκε με αργυρό μετάλλιο στα Ολύμπια του 1888 και στη Διεθνή Έκθεση των Αθηνών το 1903. Το 1885, χρονιά που έλαβε εύφημο μνεία στο Σαλόν και το Σταυρό του Σωτήρος στην Ελλάδα, απέκτησε τη γαλλική υπηκοότητα. Επισκέφτηκε επανειλημμένως την Ελλάδα καθώς και πολλές χώρες της Ανατολής, αντλώντας θέματα για τους πίνακές του. Διατηρούσε εργαστήριο και στο Κάιρο, όπου περνούσε τους χειμερινούς μήνες από το τέλος της δεκαετίας του 1880 έως το 1904, αναπτύσσοντας αξιόλογη καλλιτεχνική δραστηριότητα.
Ο πίνακας που θα δούμε σήμερα είναι “η λεία”. Η δραματική σκηνή που βλέπουμε εδώ τοποθετείται στο εσωτερικό μιας ορθόδοξης εκκλησίας, μπροστά στο βημόθυρο. Έχει προηγηθεί άγριος βανδαλισμός και ιεροσυλία από τους Τούρκους, που έχουν απογυμνώσει την εκκλησιά από τα πολύτιμα σκεύη της, που τα βλέπουμε συσσωρευμένα στο δάπεδο. Η πρωταγωνίστρια, ωστόσο, της σκηνής είναι η όμορφη ημίγυμνη Ελληνοπούλα που βρίσκεται δεμένη στα στασίδια της εκκλησιάς. Το πρόσωπό της μαρτυρεί πόνο, αγανάκτηση και θυμό.
Η σκηνή αυτή έχει ζωγραφιστεί με ακρίβεια και δεξιοτεχνία που χαρακτήριζαν τον γαλλικό ακαδημαϊσμό, ο οποίος είχε πάρα πολύ επηρεαστεί από τη φωτογραφία. Η κόκκινη ζώνη είναι το μόνο έντονο χρώμα σε αυτό τον πίνακα, όπου κυριαρχούν οι καστανόχρωμοι τόνοι.
Οσον αφορά το συμβολισμό της θα λέγαμε δεδομένου του χρόνου δημιουργίας της ότι η γυμνή ελληνόπουλα δεν είναι καμιά άλλη πάρα η ίδια η χώρα, της οποίας έχει βεβηλωθεί κάθε ιερό και όσιο. Αυτή κατασπαραγμένη, πληγωμένη, απογυμνωμένη έχει αφεθεί έρμαιο στα χέρια των αδίστακτων τυχοδιωκτών που μπορεί να έχουν το προσωπείο των συμμάχων, όπως οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής. Ωστόσο το βλέμμα της δεν μοιάζει παραδομένο. Αντιθέτως, προσπαθεί να λύσει τα δεσμά της. Ο θυμός αποτυπώνεται έντονα στο βλέμμα της που γίνεται απειλητικό σε εκείνον που την κοιτάζει. Είναι απειλητική απέναντι στο ζωγράφο που την απαθανατίζει, στον βασανιστή της ή σε αυτόν που δε τη βοηθά να φύγει από τα δεσμά της- τον καθένα από εμάς; Αυτό δε θα το μάθουμε ποτέ…
Ο Έντβαρντ Μούνκ είναι ο καλλιτέχνης που έδωσε στο συμβολισμό και στον αφηρημένο εξπρεσιονισμό άλλη υπόσταση.Αν και δεν παντρεύτηκε ποτέ, αποκαλούσε τους πίνακές του “παιδιά του” και δεν άντεχε να τους αποχωριστεί. Μετά το θάνατό του το 1944, στην ηλικία των 80, οι αρχές ανακάλυψαν στον δεύτερο όροφο του σπιτιού του, μια συλλογή του από περισσότερα από χίλια έργα ζωγραφικής, ξυλογραφίες, λιθογραφίες, ξυλόγλυπτα, χαλκογραφίες και φωτογραφίες.
Η “Κραυγή” δημιουργήθηκε το 1893 και έχει χαρακτηριστεί ως η “Μόνα Λίζα” της σύγχρονης τέχνης. Ο Μουνκ δημιούργησε διάφορες εκδοχές της “Κραυγής”. Το Μουσείο Μουνκ στο Όσλο έχει μια από τις δύο ζωγραφικές εκδοχές, αυτήν του 1910, και ένα παστέλ. Η Εθνική Πινακοθήκη της Νορβηγίας έχει την πρώτη ζωγραφική εκδοχή του 1893. Μια τέταρτη εκδοχή, σε παστέλ, ανήκει στον αμερικάνο Λέον Μπλάκ, καθώς ο ίδιος το αγόρασε για 120 εκατομμύρια δολάρια το 2012.
Η “Κραυγή”
Ποιό περιστατικό οδήγησε τον Μούνκ στη δημιουργία της “Κραυγής”; Στο ημερολόγιό του, στις 22 Ιανουαρίου 1892, ο Έντβαρντ Μούνκ παραδέχεται ότι κατά τη διάρκεια της ζωής του πάλευε με την παράνοια. Λίγα χρόνια αργότερα μάλιστα , το φθινόπωρο του 1908 ο Μούνκ εισήχθη στην κλινική του Dr. Daniel Jacobson, εξαιτίας του προβλήματος με τον αλκοολισμό,της μανίας καταδίωξης και των παραισθήσεων που τον βασάνιζαν. Την εποχή που ο καλλιτέχνης φιλοτεχνούσε την κραυγή, η αδελφή του βρισκόταν στο νοσοκομείο λόγω μιας ψυχικής νόσου. Αυτό προκαλεί τον Μούνκ να δείχνει μια ειλικρινή, ακόμη και άσχημη πλευρά των αγχωτικών συναισθημάτων του μέσα από τη ζωγραφική του.
Σύμφωνα με τα προσωπικά ημερολόγια του Μουνκ, η ιδέα για την “Κραυγή” δημιουργήθηκε την ώρα που κοίταζε προς τα κάτω, πέρα από το νορβηγικό τοπίο, ενώ βρισκόταν σε ένα ύψωμα:
“Περπατούσα σε έναν δρόμο με δύο φίλους.Ο ήλιος έδυε. Ξαφνικά ο ουρανός πήρε το κόκκινο του αίματος. Σταμάτησα, αισθάνθηκα εξαντλημένος και έγειρα στον φράχτη. Υπήρχε αίμα και γλώσσες φωτιάς πάνω από το μπλε-μαύρο φιόρδ και την πόλη. Οι φίλοι μου συνέχισαν και εγώ στάθηκα εκεί, τρέμοντας από ανησυχία και αισθάνθηκα μια απέραντη κραυγή να διασχίζει τη φύση”
Ανησυχία, 1894, Όσλο, Μουσείο Μούνκ
Σύμφωνα με μελετητές της ιστορίας της τέχνης, ο Μούνκ περιγράφει την ώρα που κάνει μια βόλτα στο ηλιοβασίλεμα με μερικούς φίλους σε ένα νορβηγικό «φιόρδ». Και ενώ μια τέτοια βόλτα θα μπορούσε να είναι ειδυλλιακή, ο Μούνκ στην πραγματικότητα βιώνει μια στιγμή υπαρξιακής προσωπικής κρίσης. Στο φόντο του πίνακα, υπάρχουν δύο άνθρωποι που απομακρύνονται και πιθανότατα είναι οι «δύο φίλοι» που περιγράφει ο Μούνκ, δημιουργώντας ένα αίσθημα απομόνωσης και φόβου.
Ορισμένες πηγές των Ιστορικών Τέχνης αναφέρουν ότι σε μικρή απόσταση από το τοπίο που απεικονίζεται στον πίνακα, βρισκόταν ένα σφαγείο, γεγονός που δικαιολογεί τις επανειλημμένες αναφορές του Μούνκ στο αίμα.
Εκτός από το σφαγείο, πολύ κοντά στο τοπίο του πίνακα, βρισκόταν και το ψυχιατρικό άσυλο όπου νοσηλευόταν η αδελφή του Μούνκ, Ίντζερ Μαίρη Μούνκ. Είναι προφανές ότι ο πίνακας είναι μια αυτοπροσωπογραφία του ίδιου του καλλιτέχνη, λόγω της ασάφειας του φύλου του ατόμου, το πρόσωπο που απεικονίζεται στην κραυγή, θα μπορούσε να είναι ο συνδυασμός του Έντβαρντ Μούνκ και της άρρωστης αδελφής του.
Ο Μούνκ έχασε σε νεαρή ηλικία τα αδέλφια του και τον πατέρα. Εκτός από την αδελφή του που έπασχε από διανοητική διαταραχή, έχασε την αγαπημένη και μεγαλύτερη αδελφή του, Ιωάννα Σοφία καθώς και τη Λόρα Κάθριν από φυματίωση , αλλά και τον αδελφό του Πίτερ Ανδρέα, που πέθανε λίγους μήνες αφότου παντρεύτηκε. Ο Μούνκ γράφει αργότερα:
” Kληρονόμησα δύο από τους πιο φοβερούς εχθρούς της ανθρωπότητας – την κληρονομιά της φυματίωσης και της παραφροσύνης – η ασθένεια, η τρέλα και ο θάνατος ήταν οι μαύροι άγγελοι που στάθηκαν στο λίκνο μου. “
Κατάθλιψη στην δύση. Απελπισία, 1892, Στοκχόλμη
Στη δεκαετία του ’30 και τη δεκαετία του ’40, οι Ναζί θεώρησαν τα έργα του “εκφυλισμένη τέχνη” και αφαίρεσαν τα έργα του από τα γερμανικά μουσεία. Ο Μούνκ πληγώθηκε βαθιά, καθώς είχε αρχίσει να αισθάνεται τη Γερμανία, σαν την δεύτερη πατρίδα του. Έχτισε ένα στούντιο και ένα σπίτι στο κτήμα στο Όσλο, όπου και πέρασε τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του. Λίγο πριν πεθάνει γράφει:
” Από το σάπιο σώμα μου θα ανθίσουν λουλούδια και θα είμαι μέσα τους και αυτή είναι η αιωνιότητα. “
Ο πίνακας “Το πρόσωπο του πολέμου” (“La Cara de la Guerra”) είναι ένας από τους γνωστότερους πίνακες του Ισπανού υπερρεαλιστή ζωγράφου Σαλβαδόρ Νταλί που πέθανε σαν σήμερα πριν από 30 χρόνια.
Ο πίνακας δημιουργήθηκε στην Καλιφόρνια, στο τέλος του πολέμου του 1940. Το φρικτό πρόσωπο του πολέμου με μάτια γεμάτα με ατελείωτο θάνατο, αναφερόταν περισσότερο στον Ισπανικό Εμφύλιο πάρα στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο οποίος τη δεδομένη χρονική στιγμή δεν είχε παρουσιάσει ακόμη τέτοιες φρικτές εικόνες, ικανές να εμπνεύσουν τον Νταλί. Ο τρόμος σε αυτόν τον πίνακα γίνεται περισσότερο εμφανής λόγω των καφέ αποχρώσεων, οι οποίες κυριαρχούν στην ατμόσφαιρα που δημιουργείται.
Εξετάζοντας την ανεκδοτολογική πλευρά της ιστορίας του έργου, αξίζει να αναφερθεί ότι ο Νταλί είχε δηλώσει πως αυτός ήταν ο μόνος πίνακας, όπου μπορούσε να δει κανείς το πραγματικό αποτύπωμα του χεριού του (στην κάτω δεξιά γωνία).
Στο ημερολόγιό του ο Νταλί έγραφε: «Οι δύο πιο ενεργητικοί κινητήρες που κάνουν το καλλιτεχνικό και υπερευαίσθητο μυαλό του Σαλβαδόρ Νταλί να λειτουργεί είναι, πρώτον, η λίμπιντο, ή αλλιώς το ερωτικό ένστικτο και δεύτερον, η αγωνία του θανάτου…ούτε μια στιγμή της ζωής μου δεν περνά χωρίς να με συνοδεύει η υπέροχη Καθολική, Αποστολική και Ρωμαϊκή εικόνα του θανάτου, ακόμη και στις πιο λεπτές και άστατες φαντασίες μου».
Το daily art αφιέρωμά μας σήμερα αφορά στον πίνακα του Μικελάντζελο Μερίτζι -ή διαφορετικά Καραβάτζιο- «Αγόρι που το δαγκώνει σαύρα», ένα πραγματικά πρωτοποριακό έργο, έναν πίνακα που «ανοίγει τα μάτια» τόσο σε σχέση με το ζωγράφο, όσο και με την εποχή του.
Ο πίνακας χρονολογείται γύρω στο 1595 και σήμερα βρίσκεται
στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου. Απεικονίζει ένα αγόρι το οποίο αντιδρά στο
τσίμπημα μιας σαύρας και ενστικτωδώς τραβάει το χέρι του. Ο Καραβάτζιο εδώ έχει
δημιουργήσει μία ιδιαιτέρως εκφραστική μορφή, έχει απαθανατίσει ένα
στιγμιότυπο, για πρώτη φορά στην ιστορία της ζωγραφικής (ενσταντανέ).
O Caravaggio
Ο πίνακας είναι χαρακτηριστικός του ύφους του μεγάλου
ζωγράφου. Η προέλευση του ιδιαίτερου αυτού στυλ δεν μπορεί να προσδιοριστεί
πλήρως, σύμφωνα με τους αναλυτές. Διακρίνονται οι επιρροές από το δάσκαλό του,
Σιμόνε Πετερτσάνο, ο οποίος φημιζόταν για την «Όμορφη και καλαίσθητη ζωγραφική
του», αλλά και από τη σχολή του Μιλάνου. Στα χρόνια της νιότης του Καραβάτζιο
είχε δημιουργηθεί στο Μιλάνο μια νέα σχολή, η οποία απέρριπτε το επικρατούν επιτηδευμένο
ύφος του Μανιερισμού. Οι συγκεκριμένοι ζωγράφοι αντλούσαν έμπνευση από την
καθημερινότητα και πρωτοπορούσαν στη χρήση του φωτός, δίνοντας έμφαση στην
ακριβή απόδοση των σκιών ζωγραφίζοντας ακόμη και νυχτερινές σκιές.
Ο Καραβάτζιο εξέλιξε την τεχνική της φωτοσκίασης (chiaroscuro). Μία πηγή φωτός «χτυπά»
μόνο τα μέρη του σώματος ή τα πρόσωπα που επιθυμεί ο καλλιτέχνης και όλος ο
υπόλοιπος πίνακας βυθίζεται στο σκοτάδι. Αυτό προσδίδει στον πίνακα
δραματικότητα, ένταση, ενώ συγχρόνως αναδεικνύει την ικανότητα του καλλιτέχνη
στη χρήση των χρωμάτων.
Ένα ακόμη στοιχείο το οποίο ξεχωρίζει στον πίνακα είναι η
έκφραση του αγοριού. Ο Καραβάτζιο δημιουργούσε ως επί το πλείστον μορφές με
βλέμμα σκοτεινό και ύφος που δε θυμίζει σε τίποτα τις εξιδανικευμένες μορφές των
μέχρι τότε καλλιτεχνών, που ακτινοβολούν από ομορφιά και υγεία. Εξάλλου ο
Καραβάτζιο είχε ζήσει σε συνθήκες μεγάλης φτώχειας το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής
του και συναναστρεφόταν με ανθρώπους του υποκόσμου, τις μορφές των οποίων
αποτύπωνε στους πίνακές του.
Το συγκεκριμένο έργο πιθανώς να έχει και αλληγορική σημασία.
Ίσως ο πόνος που απεικονίζεται να είναι ένας πόνος που συνδέεται με τον έρωτα.
Η παραπάνω ερμηνεία στηρίζεται και στο ότι ο ώμος του αγοριού απεικονίζεται
γυμνός, ενώ πίσω από το αυτί του έχει ένα λουλούδι, γεγονός από το οποίο
συμπεραίνουμε ότι πρόκειται για εκδιδόμενο νεαρό.
Το «Αγόρι που το δαγκώνει σαύρα» είναι ένας πίνακας-σταθμός
στην ιστορία της τέχνης. Είναι μια καινοτομία, ένα στιγμιότυπο στο οποίο αποτυπώνεται
η ιδιοφυία και η πρωτοπορία του Καραβάτζιο, ο οποίος με τη θεματολογία και την
τεχνική του επηρέασε όλη τη μετέπειτα ζωγραφική.
Ο πίνακας ζωγραφικής “Μάθημα Μουσικής” (“The Music Lesson”) από τον Γιαν Βερμέερ, ο οποίος είναι μια ελαιογραφία σε καμβά, φυλάσσεται στη Βασιλική Συλλογή του Λονδίνου.
Απεικονίζει μία γυναίκα μαθήτρια και έναν άντρα (πιθανόν να είναι ο δάσκαλός της) σε ένα μάθημα μουσικής. Το στόμα του άντρα είναι ελαφρώς ανοιχτό, δίνοντας την εντύπωση ότι τραγουδά, καθώς η μαθήτριά του παίζει μουσική. Υποδηλώνεται έτσι ότι υπάρχει μία στενή σχέση μεταξύ τους και ότι η αγάπη της μουσικής τους ενώνει. Αυτό ήταν και ένα συχνό θέμα των Ολλανδών ζωγράφων της εποχής.
Ο Βερμέερ χρησιμοποιεί γραμμική προοπτική και δημιουργεί την αίσθηση του βάθους και του χώρου στο σκηνικό του δωματίου. Συνήθιζε να απεικονίζει τα ίδια αντικείμενα στους πίνακες του, όπως το ύφασμα της κουρτίνας, τη λευκή κανάτα, διάφορα όργανα μουσικής, πάτωμα από πλακάκια, καθώς και παράθυρα που διαχέουν το φως και δημιουργούν σκιάσεις. Ο συγκεκριμένος πίνακας είναι από τους λίγους που κράτησε ο ζωγράφος στο σπίτι του έως το θάνατό του το 1675, οπότε και η οικογένειά του τον πούλησε στη Βασιλική συλλογή του Λονδίνου.
Όσο γαλήνιοι και ήρεμοι και αν δείχνουν επιφανειακά, οι πίνακες του Βερμέερ είναι συνήθως γεμάτοι από σύμβολα πάθους και κραυγαλέου ερωτισμού. Εδώ η νεαρή γυναίκα παίζει ένα μουσικό όργανο της εποχής που συνδεόταν με την αγνότητα και φαίνεται απολύτως απορροφημένη στη μελέτη της. Ωστόσο, με μια πιο προσεκτική ματιά στον καθρέφτη που βρίσκεται ακριβώς από πάνω της, βλέπουμε ότι κοιτάζει από τον άντρα και όλη της η προσοχή είναι στην πραγματικότητα πάνω του. Η στάμνα με το κρασί πάνω στο τραπέζι είναι ένα αφροδισιακό, ενώ το μεγάλο έγχορδο όργανο στο πάτωμα θεωρείται φαλλικό σύμβολο μέχρι σήμερα.
Σαν σήμερα έφυγε από τη ζωή το 1993 ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του μοντερνισμού στην Ελλάδα, ο Χρήστος Καπράλος.
Γεννήθηκε κοντά στο Αγρίνιο και κατόρθωσε παρά τις οικονομικές δυσχέρειες της οικογένειάς του να σπουδάσει ζωγραφική στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και γλυπτική στο Παρίσι και να αναδειχθεί μέσω της ποικιλίας των υλικών που χρησιμοποίησε και των πρωτοπόρων προσέγγισεών του σε έναν από τους πιο γνωστούς γλύπτες του 20ου αιώνα, παγκόσμιου βεληνεκούς.
Πριν κάποια χρόνια, μια εξόρμηση στην Αίγινα με οδήγησε στο σπίτι του που ταυτόχρονα πολλά χρόνια είχε ως χώρο δημιουργίας και έμπνευσης. Και το τελευταίο ήταν λογικό αν έβλεπε κανείς τη θέα του νησιού που απλωνόταν μπροστά από το σπίτι, το ηλιοβασίλεμα που βυθιζόταν στον Σαρωνικό, το άγαλμα της “Μάνας” να στολίζει το μικρό λόφο.Η μαγεία όμως δεν ήταν στον περίβολο αλλά μέσα στο ατελιέ, το κατάμεστο με σχέδια, με έργα, άλλα ημιτελή και άλλα ολοκληρωμένα, αλλά κυρίως το κατάμεστο με το πνεύμα του καλλιτέχνη. Πράγματι μέσα στην λιτότητα αυτού του εργαστηρίου μου έγινε τόσο εμφανές αυτό που ακούμε συχνά και σπάνια καταλαβαίνουμε: το μεγάλο και το εντυπωσιακό κρύβεται στην απλότητα. Το ίδιο ισχύει και για τον Καπράλο. Τόσο σπουδαίος, τόσο μεγάλος αλλά συνάμα τόσο απλός. Αυτό είναι το μυστικό του έργου του, αυτό είναι το μυστικό της ζωής που μου μετέδωσε εκείνη την μέρα.
Για να σας μεταδώσω όλα όσα ένιωσα δε φτάνουν σίγουρα τα λόγια. Θα επιχειρήσω λοιπόν να το κάνω με κάποια από τα έργα του ίδιου του Καπράλου. Και σας συμβουλεύω την επόμενη φορά πκυ θα βρεθείτε στην Αίγινα να επισκεφτείτε το χώρο αυτό που αναμένεται να επεκταθεί και να εμπλουτιστεί.
Tο έργο του μεγάλου Γάλλου ζωγράφου Πολ Σεζάν, «Οι χαρτοπαίκτες», είναι ήδη από το 2012, πρώτο στη λίστα των πιο ακριβοπληρωμένων έργων τέχνης σε όλο τον κόσμο, μετά την αγορά του αντί του ποσού των 250 εκατομμυρίων δολαρίων από το εμιράτο του Κατάρ.
Το συγκεκριμένο έργο τέχνης του Σεζάν αποτελεί κομμάτι μιας ολόκληρης σειράς πέντε πινάκων με τον τίτλο «Χαρτοπαίκτες» και ανήκε παλαιότερα στον Έλληνα εφοπλιστή Γιώργο Εμπειρίκο, ο οποίος «έφυγε» από τη ζωή το 2011. Υπάρχει η φήμη ότι είχε προσφερθεί στον Εμπειρίκο από δύο πασίγνωστους εμπόρους τέχνης το ποσό των 220 εκατομμυρίων δολαρίων, για να αποκτήσουν τους «Χαρτοπαίκτες», αλλά τελικά κατέληξαν στο Κατάρ.
Τρεις από τους πέντε ομότιτλους πίνακες που φιλοξενήθηκαν σε εκθέσεις στη Νέα Υόρκη και στο Λονδίνο, το 2011
Ο πίνακας δεν ανήκε στην ιδιοκτησία κανενός μουσείου και μέχρι την πώληση του, βρισκόταν ανάμεσα στα δέκα πιο περιζήτητα έργα του κόσμου. Οι τέσσερις υπόλοιποι «Χαρτοπαίκτες» , ανήκουν σε ονομαστές συλλογές, όπως αυτές του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης, του μουσείου τέχνης του Λονδίνου και του Μουσείου Ορσέ.
Ο πίνακας ζωγραφικής “Πρόγευμα στη Χλοή”(«Le déjeuner sur l’herbe») του Γάλλου Ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Εντουάρ Μανέ, ο οποίος ανήκει στο καλλιτεχνικό ρεύμα του Ιμπρεσιονισμού, φυλάσσεται και εκτίθεται σήμερα στο Musée d’Orsay στο Παρίσι.
